1. 1. ماده ۲ قانون محاسبات عمومی (مصوب ۱۳۶۶) ↑

 

1. 1. ماده ۳ قانون محاسبات عمومی (مصوب ۱۳۶۶) ↑

 

1. 1. بند ث ماده ۱ قانون استخدام کشوری. ↑

 

1. 1. تبصره ماده ۳ قانون محاسبات عمومی. ↑

 

1. 1. ماده ۴ قانون محاسبات عمومی. ↑

 

1. 1. تبصره ماده ۴ قانون محاسبات عمومی. ↑

 

1. 1. کامیار، غلامرضا؛ حقوق شهری، انتشارات مجد، تهران، چ ۱، ۱۳۸۲، ص ۲۳ ↑

   

 

1. 1. قانون فهرست نهادها و مؤسسات عمومی غیر دولتی (مصوب ۱۹/۴/۱۳۷۳). ↑

 

1. 1. امامی، سید حسن، منبع پیشین، ص ۳۵ ↑

 

1. 1. عبده بروجردی، محمد، حقوق مدنی، کتاب فروشی محمد علی علمی، تهران، ۱۳۲۹، ص ۲۱ ↑

 

1. 1. صدارت، علی، تحول حقوق مالکیت و مالکیت معنوی، نشر مرکز تحقیقات، تهران، بی تا، ص ۲۶ ↑

 

1. 1. کاتوزیان، ناصر، منبع پیشین، ص ۱۰۱ ↑

 

1. 1. محقق داماد، سید مصطفی، قواعد فقه، جزوه درسی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی- دانشگاه شهید بهشتی، ۱۳۷۲، ص ۱۳ ↑

 

1. 1. سوره یونس، آیه ۶۸؛ سوره بقره، آیه ۲۸۴ و سوره ملک، آیه ۱۰ ↑

 

1. 1. روانبخش، کاظم، مالکیت محدود یا تعارض دو اصل حقوقی، بی تا، بی جا، ص ۶ ↑

 

1. 1. سالاری، مصطفی، منبع پیشین، ۱۳۹۳، ص ۷۳ ↑

 

1. 1. سالاری، مصطفی، منبع پیشین، ۱۳۹۳، ص ۱۲۳ ↑

 

1. 1. کاتوزیان، دکتر ناصر، ۱۳۶۴، ص ۲۷ ↑

 

1. 1. شهیدی، مهدی، ۱۳۷۷، ص ۱۲۶ ↑

 

1. 1. کاتوزیان، ناصر، ۱۳۷۷، صص ۱۱۳ -۱۱۲ ؛ موحد، محمد علی، بی تا، ص ۲۲۰؛ قائم مقامی، ۱۳۷۷، ص ۲۵ ↑

 

1. 1. انصاری، ولی اله، ۱۳۷۷، ص ۱۵۷ ↑

 

1. 1. کاتوزیان، ناصر، ۱۳۷۷، ص ۲۷۶ ↑

 

1. 1. همان منبع، ص ۲۷۷ ↑

 

1. 1. شهیدی، ۱۳۷۷، صص ۴۴-۴۳؛ کاتوزیان، ناصر، ۱۳۷۰، ص ۱۸ ↑

 

1. 1. 1. طبق این قاعده، اگر کسی از ادای حقوق دیگران خودداری نماید یا از انجام تکالیف قانونی خویش امتناع ورزد و یا مانع رسیدن افراد به حقوق خود گردد، حاکم جامعه اسلامی یا منصوبین از سوی وی می‌توانند به قائم مقامی از او عمل نموده و آنچه را که وظیفه اوست از باب ولایت انجام دهند. ‌بنابرین‏، «امتناع» و نیز «وجود حاکم»، دو شرط اساسی اجرای این قاعده می‌باشند. شرط دیگر «مطالبه و درخواست صاحب حق» است. ↑

   

 

1. 1. با توجه به مضمون برخی از روایات، می‌توان گفت که «الحاکم ولی الممتنع» ، یعنی این که حاکم می‌تواند به جای شخص ممتنع و مستنکف، تصمیم بگیرد. از جمله این روایات، روایت سلمه بن کهیل و روایت خدیفه می‌باشد. ↑

 

1. 1. این قاعده در شرع، در موردی وضع شد که شخصی از حق مالکیت خود، با سوء نیت به ضرر غیر استفاده می‌کرد؛ ولی فقهاء آن را محدود به موردش ننموده و به موارد دیگر سرایت می‌دهند. مورد استفاده از این قاعده در فقه دو مورد است: یکی در قوانین ناظر به روابط انسان و خداوند، مانند قوانین مربوط به پرستش خداوند و دیگری در قوانین ناظر بر روابط افراد با یکدیگر و روابط افراد با مراجع قدرت عمومی. مثلاً خیار غبن، به نظر اغلب فقها از «لاضرر» استخراج شده است و قانون مخصوص ندارد. فقها در استنباطات کلی که از قانون شرع می‌کنند، به وسیله لاضرر، حدود و شرایط یک قانون را تا جایی که مقدور است، معین می‌کنند. عده‌ای عقیده دارند که از لاضرر، نباید استنباط جدید کرد. فقها به کمک لاضرر، سوء استفاده از حق را منع می‌کنند. از نظر اکثریت، معنی لاضرر و لاضرار چنین است که «ضرر، مشروعیت ندارد». این نفی است نه نهی. دلیلی وجود ندارد که مقصود، نهی از ضرر باشد. ↑

 

1. 1. ماده ۱ قانون نحوه خرید اراضی و ابنیه و تأسیسات برای حفظ آثار تاریخی و باستانی مصوب ۲۶/۸/۱۳۴۷ ↑

 

1. 1. تاریخ ۱۳/۹/۶۹ به شماره ۲۰۴ کلاسه پرونده ۶۹-۷۵ روزنامه رسمی شماره ۱۳۴۱۲- ۲۸ /۱۲/۶۹ ↑

 

1. 1. کاتوزیان، ناصر، مقدمه علم حقوق، ۱۳۸۳، شماره ۶۵ ، ص ۸۴ ↑

 

1. 1. بند ۱۷ ماده ۵۵ قانون شهرداری ↑

 

1. 1. قائم مقامی، عبد الحمید، ۱۳۵۳، ص ۳۵ ↑

 

1. 1. کاتوزیان، ناصر، ۱۳۷۱، ص ۷ ؛ صفایی، حسین و سید مرتضی قاسم زاده، ۱۳۷۷، ص ۱۵ ↑

 

1. 1. شهیدی، ۱۳۷۷، ص ۱۴۸ ↑

 

1. 1. صالحی، حسین، الزامات قانونی دولت و شهرداری در تملک اراضی و املاک، ماهنامه ی شهرداری ها- شماره ی ۶، ۱۳۸۶، ص ۴۲ ↑

 

1. 1. به دلیل آنکه رقم تعیین شده در تبصره مذبور، رفم قابل توجهی نمی باشد و قانون نیز تاکنون در این باره اصلاح نشده است، لذا در عمل شوراهای شهرف اختیار خود در تبصره فوق را تا حدودی به شهرداری ها واگذار می‌کنند. ↑

 

1. 1. منظور از توافق درتبصره ۲ ماده ۳ ق.ن.خ، توافق در قیمت است نه انجام معامله؛ لذا چنانچه در خصوص انتقال حقوق مالکانه، توافقی میان دستگاه اجرایی و دارنده حق صورت پذیرد، پس از گذشت مدت سه ما، معامله مذبور منتفی نیست و خدشه به معامله انجام شده تابع قواعد عمومی قرارداد ها می‌باشد. ↑

 

1. 1. نا گفته نماند که مطالب عنوان شده در این بند، شرایطی است که در تامین غیر توافقی حقوق مالکانه هم باید وجود داشته باشد و با آوردن این شرایط در اینجا، مستغنی از طرح مجدد آن ها ‌در مورد تامین غیر توافقی حقوق مالکانه، خواهیم بود. ↑

 

1. 1. طباطبایی، سید محمد صادق، صافیان اصفهانی، احسان، ماهیت توافقی شهرداری با مالک ملک در راستای اجرای طرح عمرانی، مجله حقوقی دادگستری- شماره ۷۸، ۱۳۹۱، ص ۵۰ ↑

 

1. 1. کامیار، غلامرضا، حقوق شهری و شهرسازی، تهران، مجد، چ ۳ ، ۱۳۸۷، ص ۱۷۹ ↑

 

1. 1. بهشتیان، سیدمحسن، بررسی نظم حاکم بر حقوق مالکانه در برابر طرح های عمومی شهرداری، تهران، طرح نوین اندیشه، چ ۲، ۱۳۸۷، ص ۲۲ ↑

 

1. 1. بهشتیان، همان منبع، ۱۳۸۷، ص ۲۲ ↑

 

1. 1. رضایی، جمشید، یزدان زاده، علی، مشاروره حقوقی، ماهنامه ی شهرداری‌ها- شماره ۵، ۱۳۸۷، ص ۳۷ ↑

 

1. 1. صالحی، حسین، الزامات قانونی دولت و شهرداری در تملک اراضی و املاک، ماهنامه ی شهرداری ها- شماره ی ۶۴، ۱۳۸۳، ص ۴۲ ؛ میرزایی، علی رضا، تملک اراضی توسط دولت و شهرداری‌ها، تهران، بهنامی، چ ۲، ۱۳۸۸، ص ۲۲۱ ↑

 

1. 1. حیدرنیا د لخوش، تورج، مراحل خرید و تملک اراضی و املاک به وسیله شهرداری‌ها، ماهنامه ی شهرداری ها- شماره ی ۴۶ ،۱۳۸۱، ص ۴۰ ↑

 

1. 1. طباطبایی، سید محمد صادق، صافیان اصفهانی، احسان، منبع پیشین، ۱۳۹۱، ص ۵۲ ↑

 

1. 1. کاتوزیان، ناصر، اعمال حقوقی، قرارداد ایقاع، تهران، شرکت سهامی انتشار، چ ۸، ۱۳۸۱، ص ۴۴ ↑

 

1. 1. تبصره ۲- در صورتی که طبق نظر اداره کشاورزی و عمران روستایی محل، زارعین حقوقی در ملک مورد بحث داشته باشند حقوق زارعین ذ ینفع به تشخیص اداره مذکور از محل ارزش کل ملک به آنان پرداخت و بقیه در هنگام انجام معامله به مالک پرداخت خواهد شد . ↑

 

1. 1. حر عاملی، محمد بن حسن، وسایل الشیعه، مؤسسه آل البیت (ع) لاحیاء التراث، چ ۲، ۱۴۱۴ق ، ج ۸، ص ۱۵ ↑

 

1. 1. محقق داماد، سیدمصطفی، قواعد فقه بخش مدنی (مالکیت و مسئولیت)، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی، چ ۱۰ ، ۱۳۸۲، ص ۲۱۵ ↑

 

 

– روش به دست آوردن نمرۀ شاخص های کلی :

 

GSI= به دست آوردن کل نمرات ۹ مقیاس و آیتم های اضافی و سپس تقسیم بر ۹۰

 

PST= شمارش تعداد پاسخ های علامت مثبت (پاسخ های غیر صفر).

 

PSDI= کل نمره ۹ مقیاس و آیتم های اضافی بر نمره PST تقسیم می شود.

 

۳-۵-۲- مقیاس شیوه حل مسأله

 

الف) معرفی مقیاس :

 

این مقیاس توسط کسیدی و لانگ (۱۹۹۶) طی دو مرحله ساخته شده و دارای ۲۴ سؤال می‌باشد که ۶ عامل را می سنجد و هر کدام از عوامل در بر گیرندۀ ۴ ماده آزمون می‌باشد . این عوامل عبارتند از :

 

– در ماندگی : این عامل بیانگر بی یاوری فرد در مؤقعیت های مسأله زا می‌باشد .

 

– مهارگری حل مسأله : بعد مهار گری بیرونی – درونی را در موقعیت های مسأله زا منعکس می‌کند.

 

– سبک خلاقیت : نشان دهندۀ برنامه ریزی و در نظر گرفتن راه حل های متنوع بر حسب موقعیت مسئله زا است .

 

– اعتماد در حل مسئله : بیانگر اعتقاد در توانایی فرد برای حل مشکلات است .

 

– سبک اجتناب : تمایل جهت رد شدن از کنار مشکلات به جای مقابله با آن ها را منعکس می‌کند .

 

– سبک روی آورد :نگرش مثبت نسبت به مشکلات و تمایل به مقابله رو در رو با آن ها را نشان می‌دهد .

 

از بین شیوه های حل مسئله ،سبک خلاقیت ، سبک اعتماد در حل مسئله و سبک روی آورد به عنوان شیوه های سازنده حل مسئله می‌باشند و سبک درماندگی ، سبک مهارگری حل مسئله و سبک اجتناب به عنوان شیوه های غیر سازنده حل مسئله در افراد محسوب می‌شوند.

 

ب) شواهد مربوط به اعتبار و روایی مقیاس :

 

این مقیاس توسط محمدی و صاحبی (۱۳۸۰) اعتبار یابی شده و ضرایب آلفا بالاتر از ۵۰/۰ (بجز سبک روی آورد) و میانگین آلفا برابر با ۶۰/۰ می‌باشد (محمدی و صاحبی ،۱۳۸۰) پس با توجه به میانگین همبستگی درونی ماده آزمون ها ، این مقیاس از اعتبار لازم بر خوردار است . همچنین در پژوهش دیگری اعتبار این مقیاس با بهره گرفتن از ضریب آلفای کرونباخ برابر با ۷۷/۰ و ضریب روایی آن برابر با ۸۷/۰ به دست آمده است ( بابا پور خیرالدین و همکاران ، ۱۳۸۲).

 

ج) شیوه نمره گذاری و تفسیر نمرات

 

سوالات این مقیاس به صورت زیر نمره گذاری می شود:

 

بلی=۲ خیر = صفر نمی دانم = ۱

 

جمع این نمرات نشان دهندۀ نمرۀ کلی هر کدام از عوامل شش گانه است . ‌بنابرین‏ هر یک از عوامل با داشتن ۴ سؤال ، نمره ای برابر با حداقل صفر و حداکثر ۸ خواهند داشت ،هر عاملی که بالاترین نمره را داشته باشد نشان می‌دهد فرد به هنگام مواجهه با مشکلات روزمره ازآن شیوه برای حل مشکلات استفاده می‌کند .

 

۳-۵-۳- مقیاس نسخه دوم شیوۀ مقابله با تعارض رحیم (راسی- II)

 

الف) معرفی مقیاس :

 

این مقیاس یک مقیاس خود گزارش دهی است ، از این مقیاس در آموزش ، پژوهش و شناسایی تعارض ارتباطی موجود بین افراد، گروه ها و سازمان ها استفاده می شود و شامل ۲۸ ماده است . این مقیاس دارای ۵ زیر مقیاس می‌باشد که عبارتند از :

 

1. 1. شیوۀ همراهانه (۷ ماده ): این شیوه شامل تبادل اطلاعات و بررسی اختلاف ها برای رسیدن به راه حل قابل قبول برای طرفین است. این مقیاس با شیوه حل مسأله در ارتباط است و ممکن است به راه حل خلاقانه در حل مسئله منجر شود .

 

1. 1. شیوۀ مهربانانه (۶ ماده): این شیوه در تلاش برای کاهش اختلافات است و برای بر آورده کردن انتظارات ومسائل دیگران بر تشابهات تأکید می‌کند، شخصی که از این شیوه استفاده می‌کند برای بر آورده کردن نیاز و مسائل دیگران ، مسائل خود را نادیده می‌گیرد.

 

1. شیوۀ سلطه گرانه (۴ ماده) : این شیوه با مؤقعیت های انزوا ، اعطاء مسئو لیت به دیگران ، یا دیگران را مقصر دانستن و خود را کنار کشیدن در ارتباط است . شخصی که از این روش استفاده می‌کند از بر آورده کردن انتظارات خود و دیگران نا توان است .

ب)شواهد مربوط به اعتبار و روایی مقیاس

 

اعتبار درونی مقیاس در تحقیقات مختلف از ۷۲/۰ تا ۸۱/۰ گزارش شده است (کرکران ،مالینک رودت ، ۲۰۰۰) . همچنین در تحقیق دیگری اعتبار درونی مقیاس برابر با ۸۱ به دست آمده است (باباپور خیرالدین ، زیر چاپ).

 

روایی (روایی سازه) این مقیاس با بهره گرفتن از تحلیل عامل محاسبه شده و مورد تأیید قرار گرفته است . در پژوهشی (باباپور خیرالدین ، زیر چاپ) با بهره گرفتن از شاخص اعتبار ، ضریب روایی برابر با ۹۰% به دست آمده است.

 

ج)شیوه نمره گذاری و تفسیر نمرات:

 

سوالات این مقیاس به شکل لیکرت ۵ نقطه ای نمره گذاری می شود و در بر گیرندۀ عبارات:

 

کاملا مخالفم=۱ مخالفم=۲ نظری ندارم=۳ موافقم=۴ کاملا موافقم=۵

 

هر یک از سؤالات می‌تواند نمره ای را از ۱ تا ۵ کسب کند و سپس با توجه به تعداد ماده های هر زیر مقیاس ، نمرۀ کلی آن زیر مقیاس به دست می‌آید. سرانجام نمرۀ کلی زیر مقیاس بر تعداد ماده های آن تقسیم و نمره نهایی آن به دست می‌آید. هر زیر مقیاسی که بالاترین نمره را داشته باشد نشان دهندۀ این است که فرد در موقعیت های تعارضی و ناسازگاری بیشتر از آن شیوه استفاده می‌کند.

 

از بین شیوه های ۵ گانه حل تعارض ارتباطی ، شیوه های مهربانانه و همرهانه ، روش سازندۀ حل تعارض می‌باشند و شیوه های اجتنابی و سلطه گرانه ، روش غیر سازنده حل تعارض می‌باشند و شیوه مصالحه گرانه حالت بینا بینی دارد (هاریگوپال ،۱۹۹۵؛نقل از باباپور،۱۳۸۱)

 

۳-۵-۴- مقیاس جرأتمندی جرابک

 

الف) معرفی مقیاس

 

این مقیاس توسط جرابک(۱۹۹۶) ساخته شده است و اجرای آن برای نوجوانان و جوانان مناسب می‌باشد . مقیاس جرابک دارای ۳۲ آیتم می‌باشد.

 

ب) شواهد مربوط به اعتبار و روایی مقیاس:

 

همسانی درونی این مقیاس با روش دو نیمه عبارت است از : همبستگی فرم ها ۸۵/۰ و با فرمول اسپیرمن براون ۹۲/۰ .

 

ج) شیوه نمره گذاری و تفسیر نمرات:

 

این مقیاس دارای ۳۲ آیتم می‌باشد و نمره گذاری آن برای تعدادی از سؤالات بدین ترتیب است:

 

هرگز=۱ بندرت=۲ بعضی اوقات=۳ اغلب=۴ همیشه=۵

 

و برای دیگر سؤالات، نمره گذاری به صورت معکوس می‌باشد.

 

از ۳۲ آیتم این مقیاس ، ۱۸ آیتم مربوط به سطح جرأتمندی عادی است و نمرات بالاتر از آن نشان دهندۀ سطح جرأتمندی بالا و نمرات پایین تر نشان دهندۀ سطح جرئت مندی پایین می‌باشد.

 

۳-۵-۵- دستورالعمل و برنامۀ آموزش مهارت های ارتباطی

 

این مهارت ها شامل سه دسته از مهارت های زندگی هستند که بیشتر به عنوان مهارت های ارتباطی شناخته می‌شوند، این مهارت ها عبارتند از:

 

1. 1. برنامۀ آموزش مهارت حل مسأله

 

1. 1. برنامۀ آموزش مهارت حل تعارض بین فردی

 

1. برنامۀ آموزش ابزار وجود یا جرئت آموزی

هر کدام از این مهارت ها به صورت ۵ جلسۀ دو ساعته برگزار گردید و دستور کار هر جلسه شامل این موارد بود:

 

• • سوالاتی برای بحث گروهی

 

• تکلیف جلسه

لازم به توضیح می‌باشد که سازمان جهانی بهداشت ،مهارت های زندگی را مبتنی بر نظریه های یادگیری اجتماعی بندورا می‌داند ( ناصری و ‌نیک پور،۱۳۸۳) و به همین جهت مخاطبین

 

انسان آزاد و مستقل است و به دلیل اصل استقلال انسان‏ها در مقابل هم و نیز بی‏ولایتی هیچ‏ کس بر دیگری هیچ نیرویی جز اراده خود او نمی‏تواند بر او حاکم باشد یا او را متعهد سازد. اجتماع نیز محصول توافق و ارده‏های آزاد همین افراد مستقل و آزاد تشکیل‏دهنده جامعه‏ است که به حکم ضرورت همزیستی جمعی،از بخشی از آزادی‏های خویش به سود جامعه‏ گذشته‏اند و همین قرارداد اجتماعی است که مبنای حاکمیت دولت است. بدین ترتیب نظریه ی موسوم به حاکمیت اراده شکل گرفت که ریشه و مبنای هر تعهد و الزام‏ را که در روابط خصوصی افراد در جامعه بر انسان تحمیل می‏ شود در حکومت اراده و خواسته‏ او می‏جوید.(کاتوزیان، ۱۳۷۷، ص ۳۷،؛ قواعد عمومی قراردادها، ۱۳۸۵،ص ۱۵۱ و السنهوری، ۱۹۹۸، ص ۱۴۱)

 

۲-۴- نتایج حاکمیت اراده در قلمرو حقوق و تعهدات:

 

از اصل حاکمیت اراده نتایج زیر حاصل می‏ گردد: حقوق و تعهدات متقابل اشخاص ناشی از اراده خود آنان است: در قراردادها و اعمال حقوقی مستقیما اراده اشخاص اعمال می‏ شود و قانون نیز بدان به دیده‌ احترام می‏نگرد. در وقایع حقوقی و الزامات خارج از قرارداد نیز به‏طور غیر مستقیم، اراده‏ (دکارت، به نقل از فروغی، ۱۳۸۸، ص ۱۴۹)

 

اشخاص از طریق قانون حاکم است،زیرا قانون در حقیقت تصمیم جمع گروهی است که به‏ اراده مستقیم مردم جهت قانونگذاری انتخاب شده‏اند. نتیجه‌ دیگری که از این اصل حاصل می‏ شود، آن است که اراده حاکم بر ایجاد تعهد، نیازمند تشریفات و شکل خاصی نیست و قاضی در مواقع اختلاف باید تلاش کند اراده‏ مفروض طرفین را بیابد. از آنجا که شخص به اراده خود ملتزم می‏ شود، اثر اراده او فقط محدود به دو طرف تعهد است و قابل تسری به اشخاص ثالثی نیست که در ایجاد آن نقش نداشته‏اند(دکارت، به نقل از فروغی، ۱۳۸۸، ص ۱۴۹)

 

۲-۵- تقدم قرارداد بر قانون در روابط قراردادی:

 

نتیجه‌ دیگری که از حاکمیت اراده حاصل می‏ شود، تقدم قرارداد بر قانون در روابط قراردادی‏ است. بدین ترتیب قانون نقش جانشینی اراده طرفین را در موارد سکوت و تفسیر آن را در موارد اجمال و ابهام ایفاء می ‏کند. مقتضای ایفای چنین نقشی از ناحیه قانون آن است که اصل‏ ‌در مورد قوانین، تفسیری و تکمیلی بودن آن است و جز در موارد استثنایی خاص که نظم‏ عمومی جامعه با خطر جدی مواجه می‏ شود نمی‏توان قوانین را امری دانست. همچنین در روابط قراردادی،قرارداد به منزله‌ی قانون لازم الاتباع طرفین است و برای آن ها رعایت آن الزامی و نقض آن موجب مؤاخذه است.(دکارت، به نقل از فروغی، ۱۳۸۸، ص ۱۴۹)

 

۲-۶- تعهدات ارادی افراد:

 

از آنجا که تعهدات فرد مخلوق اراده ی خود اوست تعهد ارادی افراد عادلانه است و ادعای‏ ستمکارانه بودن چنین تعهدی از متعهدی مسموع نیست که خود آن را ایجاد ‌کرده‌است،زیرا به تعبیر کانت فیلسوف مشهور آلمانی:«هنگامی که شخص درباره‌ دیگری تصمیم می‏ گیرد همیشه احتمال دارد که عادلانه رفتار نکند، لیکن در موردی که برای خود تصمیم می‏ گیرد احتمال وقوع هیچ ظلمی نمی‏رود.»(ریپر و بولانژه، به نقل از کاتوزیان، ۱۳۷۷، ص ۸۵ به‏ بعد)

 

۲-۷- انتقاد از نظریه حاکمیت اراده:

 

از آنجا که انسان‏های آزاد و مستقل موضوع نظریه حاکمیت اراده، خود مبتنی بر واقعیت‏ خارجی نبوده و به گواهی تاریخ بشر، هیچ برهه‏ای از تاریخ را نمی‏توان یافت که در آن انسان‏ خارج از اجتماع و به‏طور آزاد و مستقل و بی‏نیاز از دیگران زیست کند،تصور اینکه اجتماع ارادی چنین انسان‏های آزاد و مستقلی ‌بر مبنای‌ یک قرارداد اجتماعی شکل گرفته باشد نیز با واقعیت فاصله بسیار داشته و سبب شده است که نظریات و نتایج ارائه‏شده از سوی این‏ مکتب به شدت مورد انتقاد قرار گیرد و به تدریج جای خود را به نظریه های دیگری که بیشتر بر اصالت اجتماع تکیه دارد.(کاتوزیان، ۱۳۷۷، ش ۱۷۰؛ کاتوزیان، ۱۳۸۵، ش ۸۵ به بعد)

 

۲-۸- نظریه ی ضرورت‏های اجتماعی:

 

طبق این نظر عمومی جامعه و طبع زندگی مشترک ایجاب می ‏کند که انسان‏هایی که در میان زنجیره‏ای از تعهدات ناخواسته به دنیا می ‏آیند و زندگی می‏ کنند در برابر یکدیگر و نیز در مقابل دولت تکالیف گوناگون داشته باشند.اراده شخص هرگز منشأ اصلی این تکالیف و دیون‏ او محسوب نمی‏ شود و فقط در حدی تأثیر دارد که وضع شخص را با موقعیت‏های خاص‏ اجتماعی منطبق سازد که ساخته قوانین و اجتماع است، آن هم تا جایی که نیازهای زندگی‏ اجتماعی ایجاب نماید. در قلمرو قراردادها و تعهدات نیز، التزام‏آور بودن عقد،خواست دو طرف نیست بلکه اثر اعلام اراده به عنوان رخدادی اجتماعی است که به حکم قانون برای طرفین ایجاد الزام می‏ نماید. (کاتوزیان، ۱۳۷۷، ش ۱۷۰؛ کاتوزیان، ۱۳۸۵، ش ۸۵ به بعد)

 

البته برای تعدیل تندروی‏های این نظریه‏پردازان برخی از معتقدان به عدالت و اصول‏ اخلاقی تصریح کرده ‏اند که دولت در این راه عمل آزادی مطلق ندارد، بلکه خود مقهور نیروهای اجتماعی است.به نظر ایشان حقوق هر قوم نماینده مدنیت و اخلاق ویژه ی حاکم بر آن‏ است و قانونگذاران ناگزیر به رعایت این مراحل به‏ویژه نقش اخلاق در هر جامعه هستند زیرا به حکم اخلاق وفای به عهد ممدوح و نقض آن عهدشکنی و ناپسند است؛(کاتوزیان، ۱۳۷۷، ش ۱۷۰؛ کاتوزیان، ۱۳۸۵، ش ۸۵ به بعد)

 

۲-۹- ارکان و اوصاف تعهد:

 

در این مبحث در دو گفتار جداگانه از ارکان و اوصاف تعهد سخن خواهیم گفت.

 

۲-۹-۱-ارکان تعهد:

 

هرچند بعضی از مولفان حقوق،(‌جعفری لنگرودی، ۱۳۷۸، ص ۷ به بعد) بیش از یازده عنصر برای تعهد شمارش کرده ‏اند که عبارتند از:رابطه حقوقی، دین، طلب، حق مطالبه، ضمانت اجراء، متعلق موضوع تعهد، معین بودن متعلق تعهد، تعیین متعهد، تغایر متعهد و متعهد له، موضوع تعهد، عدم متعلق امر و نهی قانون به موضوع تعهد، ولی به نظر می‏رسد آنچه که بین عناصر مذکور در حقیقت ارکان تعهد را تشکیل می‏ دهد سه عنصر است:طرفین‏ تعهد، موضوع تعهد و رابطه‌ حقوقی.(کاتوزیان،۱۳۷۷، ص ۲۳۱ و درودیان، ۱۳۸۸، ص۴)

 

۲-۹-۲- طرفین تعهد:

 

رکن اول هر تعهد وجود طرفین تعهد است،زیرا برای تصور تعهد و حق دینی،وجود دو شخص ضرورت دارد:۱-شخص صاحب حق یا طلبکار که به عنوان متعهد له هم از او یاد می‏ شود.۲-شخصی که دین یا تعهد بر ذمه ی اوست و مدیون،متعهد یا بدهکار نام دارد.برای‏ تأکید بر همین جنبه و مشخصه‌ی تعهد است که گاهی از تعهد به حق شخصی تعبیر می‏ شود که‏ برخلاف حق عینی که مستقیما بر شیء و مال اعمال می‏ گردد بر عهده فردی معین که همان‏ متعهد است بار می‏ شود.(کاتوزیان،۱۳۷۷، ص ۲۳۱ و درودیان، ۱۳۸۸، ص۴) قابلیت تعیین طلبکار کفایت می ‏کند،اگر در مواردی از قبیل بیمه‌ عمر یا جعاله خطاب به‏ عموم، معمولا در زمان ایجاد تعهد، طلبکار معین نیست، ولی با این وصف به دلیل قابلیت‏ تعیین آن در زمانی که تعهد در خارج محقق می‏ شود تردیدی در صحت آن باقی نمی‏ماند.

مقدمه و کلیات پژوهش

 

۱-۱ مقدمه

 

اختلال وابستگی یا سوء مصرف مواد که در سال‌های اخیر به آسیب اجتماعی تبدیل شده، یک اختلال مزمن و بازگشت کننده است که هزینه های سنگینی برای فرد، خانواده و جامعه دارد. با افزایش فزایندۀ کاربرد انواع مواد مخدر، نیاز مبرمی برای تحقیقات بیشتر در زمینۀ جلوگیری از مصرف و یا عود مصرف احساس می شود. «سازمان وحدت ملی برای کنترل دارو وجلوگیری از جنایت^[۱]» اخیراًً گزارش ‌کرده‌است که بیش از دویست میلیون نفر در سراسر جهان هم اکنون مواد مخدر مصرف می‌کنند و این سازمان اعلام می‌دارد که مشکلات جهانی مربوط به مواد مخدر کماکان ادامه دارد زیرا اکثر کشورها، افزایش فزاینده در مصرف این مواد را گزارش می‌دهند تا کاهش آن را ( آپل و کیم-آپل^[۲]، ۲۰۰۹؛ زگیرسکا^[۳] و همکاران، ۲۰۰۹).

«مت آمفتامین^[۴] که به نام «مِت»^[۵] ، «کریستال»^[۶] ، و یا «سرعت»^[۷] شناخته می شود یک محرک سیستم عصبی و مشتقی از آمفتامین^[۸] است که به طور گسترده ای در دهۀ ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ به عنوان دارو برای افسردگی و چاقی تجویز می شد» (آنجلینا^[۹] و همکاران، ۲۰۰۰ ، ص ۱). آمارهای کنونی، افزایش فزایندۀ سوء مصرف مت آمفتامین را بیش از دیگر مواد برآورد کرده‌اند، به عنوان مثال آمار نشان می‌دهد که بیشتر از ۴۲ میلیون مصرف کننده دائمی مت آمفتامین در سطح جهان وجود دارند، در حالی که به ترتیب حدود ۱۵ میلیون و ۱۰ میلیون نفر مصرف کننده دائمی هروئین^[۱۰] و کوکائین^[۱۱] وجود دارد (سالداناو بارکر^[۱۲]، ۲۰۰۴). در ایران هم در سال های اخیرالگوی مصرف مواد به میزان زیادی تغییر یافته است و سوء مصرف کنندگان مواد در پی تجربۀ مواد

جدیدی مانند مت آمفتامین، کراک، و … هستند. در ایران فرم کریستالیزۀ مت آمفتامین (یخ) که به نام «شیشه» شناخته شود، یکی از موادی است که اخیراًً به شدت مورد سوء مصرف قرار گرفته است. بنا به گفتۀ نارنجی ها^[۱۳] و همکاران (۲۰۰۵)، فراوانی مصرف «شیشه» در کشور ایران ۲/۵ درصد کل مصرف کنندگان است .

 

اگرچه بعضی از درمان های اولیه برای اعتیاد به مواد مخدر در کوتاه مدت مؤثر بوده اند، آن ها پس از درمان نرخ بالای عود مصرف را نشان داده‌اند. از این رو، «اختلالات سوء مصرف مواد»^[۱۴] به عنوان «اختلالاتی با عود مزمن»^[۱۵] با میزان عود مصرفی بالغ بر ۶۰ درصد عنوان شده اند (میلر^[۱۶] و همکاران، ۲۰۰۱). از طرفی، بنا به گفتۀ روزن^[۱۷] و همکاران، (۲۰۰۶) مرور مطالعات گذشته نشان می‌دهد که اثربخشی درمان های نگهدارندۀ دارویی بدون مداخله های روانی- اجتماعی به علت اطاعت دارویی^[۱۸] پایین و میزان بالای ریزش^[۱۹] ضعیف می‌باشند و ۲۰ تا ۹۰ درصد از معتادانی که تحت درمان قرار می گیرند دچار بازگشت می‌شوند. اصطلاح «اختلالاتی با عود مزمن» ‌در مورد مواد مخدری از قبیل مت آمفتامین بیش از سایر مواد صدق می‌کند، یکی از دلایل این است که برای درمان اعتیاد به آمفتامین ها منجمله مت آمفتامین که زیر گروه این ترکیبات می‌باشد، درمان دارویی اختصاصی نظیر متادون^[۲۰] یا بوپره نورفین^[۲۱] (در اپیوئیدها) وجود ندارد.

در پاسخ به نرخ بالای عود مصرف مواد و منجمله مت آمفتامین، درمان های جدید دیگری ابداع شده اند. وارد شدن درمان های بر پایۀ ذهن آگاهی به دنیای درمان، زمینه را برای وارد شدن این درمان به حوزۀ سوء مصرف مواد مخدر مهیا ‌کرده‌است. در موج سوم روان درمانی ها^[۲۲] که به روان درمانی های پست مدرن معروف هستند، فنون شناختی- رفتاری سنتی را با ذهن آگاهی ترکیب می‌کنند (هیز^[۲۳] و همکاران، ۲۰۰۶). امروزه درمان های موج سوم در روان درمانی به جای چالش با شناخت ها، بر آگاهی و پذیرش افراد از احساسات، هیجانات، شناخت ها، و رفتارها (عناصر اساسی در ذهن آگاهی) تأکید دارند.

 

ذهن آگاهی در غرب از دهۀ ۱۹۷۰ مورد توجه قرار گرفت، از آن زمان به بعد بیش از ۲۴۰ برنامه بر پایۀ ذهن آگاهی در آمریکای شمالی و اروپا انجام شده است (کایون^[۲۴]،۲۰۱۱). رایج ترین روش آموزش ذهن آگاهی، آموزش «کاهش استرس بر پایۀ ذهن آگاهی»^[۲۵] است که به شکل برنامه کاهش استرس و برنامه آرامش آموزی شناخته می شود (کابات- زین^[۲۶] ،۱۹۹۰) و در این تحقیق مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 

نشخوار فکری (متغیری در تحقیق)، واژه ای عمومی است و به افکاری اشاره دارد که تکراری، چرخان، خود متمرکز و افسرده کننده اند، به طوری که نقش اساسی در افسردگی دار ند (ری پری^[۲۷]، ۱۹۹۷، به نقل از آذرگون و همکاران، ۱۳۸۸). همچنین نتایج تحقیقی که بر روی نمونه ای از افراد مذکر جوان انجام شد، تأثیر نشخوار فکری به عنوان پیش‌بینی کنندۀ شروع اختلالات سوء مصرف مواد و شدت گرفتن علائم این اختلال در ۴ سال آتی به اثبات رسید (نالن هاکسما^[۲۸] و همکاران، ۲۰۰۷). در روش درمانی ذهن آگاهی، بیماران آموزش می بینند تا چرخه نشخوار فکری را متوقف کرده و از افکارمنفی خود فاصله گیرند، در واقع انعطاف پذیری توجه، غنی سازی ذهنی ،توقف نشخوار فکری، اصلاح باورهای مثبت و منفی غلط، و همچنین چالش با باورهای منفی مربوط به هیجانات، باعث کاهش افسردگی و نشخوارفکری می شود (تیزدیل^[۲۹] و همکاران، ۲۰۰۰).

 

از سویی، تنظیم هیجان (متغیر دیگر در تحقیق) شامل همه راهبردهای آگاهانه و غیر آگاهانه می شود که برای افزایش، حفظ، و کاهش مؤلفه های هیجانی، رفتاری و شناختی یکِ پاسخ هیجانی به کار برده می شود (گارنفسکی^[۳۰] و همکاران، ۲۰۰۱). گرینبرگ و پای ویو^[۳۱] (۱۹۹۷، به نقل از برزلین^[۳۲] و همکاران، ۲۰۰۲)، اختلال در تنظیم هیجانی را به عنوان علت آسیب شناسی زیربنایی سوء مصرف مواد و بیماری‌های روحی بیان می‌کنند. هیز و فلدمن^[۳۳] (۲۰۰۴) بیان می دارند که آموزش های ذهن آگاهی، مداخله بالینی رو به گسترشی برای تقویت تنظیم هیجانی می‌باشند.

 

امروزه محققان به نقش نشخوار فکری و تنظیم هیجانی در ایجاد و ابقاء انواع مختلف اختلالات روانی پی برده اند. هدف قرار دادن آسیب پذیری هایی از قبیل نشخوار فکری و تنظیم هیجانی که روی آوری به مواد و عود مصرف را تسهیل می‌کنند باید اولویت درمانی رویکردهای جدید درمانی در این گروه از بیماران باشد.

 

۱-۲ بیان مسئله

 

اختلالات سوء مصرف مواد از رایج ترین مشکلات روانپزشکی است که از تعامل عوامل ژنتیکی و محیطی مثل نابهنجاری های رشدی و وضعیت نامساعد روانی- اجتماعی ناشی می شود. این اختلالات می‌تواند در اثر مصرف الکل، مواد افیونی، حشیش، مت آمفتامین، کوکائین، و غیره به وجود آمده و به شکل وابستگی و سوء مصرف خود را نشان دهد. مصرف مواد مخدر و روان گردان، امروزه به عنوان یک معضل جدی، کلیه جوامع بشری را تهدید می‌کند. آثار نامطلوب و ویرانگر مصرف مواد و اعتیاد بر روی جسم و روح انسان این نگرانی را افزایش داده و موجبات افزایش ناامنی خانوادگی و اجتماعی گردیده است.

 

 

یعنی :

 

اجزای کلیدی که در محاسبه ارزش افزوده اقتصادی در این تحقیق مدنظر قرار می گیرند عبارتند از:

 

١- سود خالص عملیاتی پس از کسر مالیات (NOPAT)

 

٢- سرمایه (Capital)

 

٣- تعدیلات حسابداری

 

۴- هزینه سرمایه

 

۲-۹ بخش هشتم: پیشینه ی پژوهش سرمایه فکری

 

در این بخش از تحقیق، سوابق تحقیقات انجام شده در خارج و داخل کشور به صورت زیر ارائه می‌گردد.

 

۲-۹-۱ تحقیقات انجام شده در خارج کشور

 

چانگ (۲۰۰۷)

 

با بهره گرفتن از ضریب ارزش افزوده فکری و ضریب ارزش افزوده فکری تعدیل شده، تاثیر سرمایه فکری را بر ارزش بازار (نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری) و سود آوری (بازده داراییها، بازده حقوق صاحبان سهام، قدرت سود آوری ساده و حاشیه سود) در صنعت تکنولوژی اطلاعات تایوان طی سال‌های ۲۰۰۵-۲۰۰۱ بررسی نمود. نتایج تحقیق نشان داد بین سرمایه فکری و هر یک از زیرمجموعه های آن با ارزش بازار و عملکرد مالی شرکت ارتباط مثبت و معنی داری وجود دارد. همچنین نتایج آزمون ضریب ارزش افزوده فکری تعدیل شده بر اهمیت مخارج تحقیق و توسعه و اموال فکری بر افزایش ارزش بازار و سود آوری شرکت تأکید می کرد.

 

تن^[۱۴۴] و همکاران(۲۰۰۷)

 

نیز در پژوهشی به بررسی رابطه بین سرمایه فکری و بازده مالی ۱۵۰ شرکت پذیرفته شده در بورس سهام سنگاپور در دوره زمانی (۲۰۰۲-۲۰۰۰) پرداختند. برای این منظور آن ها سه نسبت بازده حقوق صاحبان سهام، سود هر سهم و بازده سالانه هر سهم را به عنوان شاخصی برای بازده مالی، و سه جزء ضریب ارزش افزوده فکری پالیک (۱۹۹۷)، را به عنوان شاخصی برای سرمایه فکری در نظر گرفتند. روش آماری مورد استفاده در این پژوهش، رگرسیون حداقل مربعات جزئی بود. نتایج مطالعات آن ها این بودکه:

 

1. 1. بین سرمایه فکری و عملکرد شرکت رابطه مثبتی وجود دارد.

 

1. 1. بین سرمایه فکری و عملکرد آتی شرکت رابطه مثبتی وجود دارد.

 

1. 1. بین نرخ رشد سرمایه فکری و عملکرد آتی شرکت رابطه مثبت وجود دارد.

 

1. نقش سرمایه فکری در عملکرد صنایع مختلف، متفاوت است.

شیو^[۱۴۵] (۲۰۰۶)

 

رابطه ی بین سرمایه فکری (با بهره گرفتن از مدل ضریب ارزش افزوده فکری) و عملکرد مالی ۸۰ شرکت تایوانی را در سال ۲۰۰۳ مورد بررسی قرار داد. یافته های تحقیق نشان داد که ضریب ارزش افزوده فکری با سودآوری و ارزش بازار شرکت همبستگی مثبت، ولی با بهره وری(نسبت گردش دارایی ها) همبستگی منفی دارد.

 

چن^[۱۴۶] و همکاران (۲۰۰۵)

 

رابطه بین سرمایه فکری با ارزش بازار و عملکرد مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس سهام تایوان در دوره زمانی (۲۰۰۲-۱۹۹۲) را به گونه ای تجربی بررسی کردند. آن ها سرمایه فکری را با بهره گرفتن از ضریب ارزش افزوده فکری و اجزای آن مخارج تحقیق و توسعه تقسیم بر ارزش دفتری سهام عادی و هزینه تبلیغات تقسیم بر ارزش دفتری سهام عادی و ارزش بازار و عملکرد مالی را با بهره گرفتن از نسبت های ارزش بازار به ارزش دفتری، بازده حقوق صاحبان سهام، بازده دارایی ها، رشد درآمد و بهره وری کارکنان، اندازه گیری نمودند. روش آماری مورد استفاده در این پژوهش رگرسیون خطی چندگانه بود. نتایج حاصل از آزمون فرضیه

 

1. 1. . Intellectual capital (IC) ↑

 

1. 1. . Edvinsson ↑

 

1. 1. . Malone ↑

 

1. 1. . Marr ↑

 

1. 1. . Campbell ↑

 

1. 1. . Spender ↑

 

1. 1. – Structural Capital(SC) ↑

 

1. 1. – Human Capital (HC) ↑

 

1. 1. – Capital Employed ↑

 

1. 1. . Chang ↑

 

1. 1. . Galbraith ↑

 

1. 1. . Value Added Intellectual Coefficient (VAIC) ↑

 

1. 1. . Capital Employed Efficiency (CEE) ↑

 

1. 1. . Human Capital Efficiency (HCE) ↑

 

1. 1. . Structural Capital Efficiency (SCE) ↑

 

1. 1. . Shareholder value added ↑

 

1. 1. . John kenneth Galbraith ↑

 

1. 1. . Deeastro ↑

 

1. 1. ۲٫ stewart ↑

 

1. 1. . Itami ↑

 

1. 1. . Bontis ↑

 

1. 1. . Edvinsson ↑

 

1. 1. . Skandia ↑

 

1. 1. . Sullivan ↑

 

1. 1. . Brooking ↑

 

1. 1. . Skaikh ↑

 

1. 1. . Marr ↑

 

1. 1. . Roos ↑

 

1. 1. . Roos ↑

 

1. 1. . Dragonetti ↑

 

1. 1. . Holistic Value Approach ↑

 

1. 1. . Bounfour ↑

 

1. 1. . Intellectual Capital Dynamic Value Added ↑

 

1. 1. . Nelson ↑

 

1. 1. . Hudson ↑

 

1. 1. . Argyris ↑

 

1. 1. . Schon ↑

 

1. 1. . Lee ↑

 

1. 1. . Witteloostuijn ↑

 

1. 1. . Schultz ↑

 

1. 1. . Becker ↑

 

1. 1. . Nelson ↑

 

1. 1. . Winter ↑

 

1. 1. . Nicolini ↑

 

1. 1. . Youndt ↑

 

1. 1. . Snell ↑

 

1. 1. . Onge ↑

 

1. 1. . Wright ↑

 

1. 1. . Ittner ↑

 

1. 1. . Larker ↑

 

1. 1. . Banker ↑

 

1. 1. . Pulic ↑

 

1. 1. . Luu ↑

 

1. 1. . Harvey ↑

 

1. 1. . Lusch ↑

 

1. 1. . Covin ↑

 

1. 1. . Stivers ↑

 

1. 1. . Jacobsen ↑

 

1. 1. . Economic Value Added ↑

 

1. 1. . Balanced Score Card ↑

 

1. 1. . Human Resource Accounting ↑

 

1. 1. . Andriessen ↑

 

1. 1. . Direct Intellectual Capital Models ↑

 

1. 1. . Market Capitalization Models ↑

 

1. 1. . Return on Assets Models ↑

 

1. 1. . Score Card Models ↑

 

1. 1. . Tobin’s Q ↑

 

1. 1. . Human Resource Accounting (HRA) ↑

 

1. 1. . Flamholtz ↑

 

1. 1. . Intangible balance sheet ↑

 

1. 1. . Rylander ↑

 

1. 1. . Balance Score Card ↑

 

1. 1. . Kaplan ↑

 

1. 1. . Norton ↑

 

1. 1. . Bose ↑

 

1. 1. . Human Capital IQ ↑

 

1. 1. . Fitz- Enz ↑

 

1. 1. . Johansson ↑

 

1. 1. . Grojer ↑

 

1. 1. . Technology Broker Model ↑

 

1. 1. .Citation-Weighted patents ↑

 

1. 1. -Scandia Navigator ↑

 

1. 1. – Intangible asset monitor ↑

 

1. 1. -Market Value to Book Value ↑

 

1. 1. – Calculated Intangible Value (CIV) ↑

 

1. 1. -Intellectual Capital Indicator ↑

 

1. 1. . Inclusive Value Measurement Model ↑

 

1. 1. . Mcpherson ↑

 

1. 1. . Accounting for the Future ↑

 

اولاً ثمن باز همیشه موافقان و مخالفانی داشته که این نظرات بر گرفته از سیاست حاکم بر اقتصاد و نظام حقوقی کشورهاست.

 

ثانیاًً ثمن باز در برخی قراردادها مطلوب و در برخی دیگر حداقل برای یکی از طرفین که از آن به طرف ضعیف قرارداد تعبیر می­ شود، نامطلوب است.

 

ب_– ثمن شناور

 

ثمن شناور به معنای دقیق کلمه که معادل «floating price» است، در نفت و گاز و پترو شیمی کاربرد فراوان و جایگاه مهمی دارد و شاید بتوان منشأ پیدایش آن را هم به مبادلات هیدروکربنی نسبت داد.

 

از عبارت شناور، متغیر بودن ثمن بر می‌آید که با نحوه­ عملکرد این شیوه هم تناسب دارد. این اصطلاح چندان مورد توجه حقوق ‌دانان قرار نگرفته و شاید بیش از آنکه وجهه­ حقوقی داشته باشد، در اقتصاد نفت و به عنوان یک اصطلاح تخصصی در این عرصه مطرح است. ‌بنابرین‏ می بینیم که در متون حقوقی مورد توجه جدی قرار نگرفته و تعریفی از آن ارائه نشده است. در مقابل وقتی صفحات اینترنت را برای آن جستجو می­کنیم، سایت­های اقتصادی و صنعتی پاسخ­گو خواهند بود.

 

در تعریف ثمن شناور آمده که ثمنی است برپایه­ی مظنه­ی یک مرجع معتبر.^[۲۲۰] در تجارت نفت از این شیوه زمانی استفاده می­ شود که نوسانات بازار، معامله به ثمن معین را بسیار پرخطر می­سازد. در دهه ۱۹۸۰ در اغلب مبادلات نفت خام و فرآورده­هایش که متأثر از نوسانات لحظه­ای بودند از قیمت­های مبتنی بر نرخ بازار استفاده می­شد.^[۲۲۱] ‌بنابرین‏ تعریف و آنچه که از محتویات مقالات سایت‌های مرتبط برداشت می­ شود، ثمن شناور قیمت یک کالا ‌بر اساس نرخ اعلامی از سوی یک بازار مشخص و رسمی است. توضیح آنکه بهای کالاهای اساسی و مواد خام، که دارای قیمت­های بین‌المللی هستند، در فواصل خاصی از سوی برخی مراکز رسمی در دنیا منتشر می­ شود که این قیمت­ها در عرصه­ بین‌المللی و نیز داخلی مؤثر بر تعیین قیمت­هاست، برای نمونه بازارهای بورس مهم انرژی، با مکانیزم­ های پیچیده­ تعیین قیمت و کاهش ریسک و حجم بالای معاملات، نقش تعیین کننده ­ای در تعیین قیمت­ها دارند. بازارهای بورس لندن بنام IPE ، نیویورک بنام NYMEX و سنگاپور SGX سه بازار بورس مهم بین‌المللی هستند.^[۲۲۲] هم چنین مجلاتی هستند که قیمت اقلام مختلف مانند فلزات، مواد پتروشیمی، مواد معدنی، مواد هیدرو کربنی و…… را به صورت روزانه یا هفتگی ارائه ‌می‌کنند. مانند مجله الکترونیک kWee Metals که به صورت هفتگی بیش از ۳۵۰ قیمت پیشنهادی برای اقلام مختلف فلزات ارائه می‌کند.^[۲۲۳] بازار مبادله فلز لندن^[۲۲۴] و Steel Price Europe هم کارکرد مشابهی دارند.

 

اشخاصی در روابط تجاری خود، به جای تعین قیمت کالا نرخ اعلامی از سوی یکی از مراجع مورد نظر خود، در تاریخ مشخص را ملاک تعیین بهای هر واحد از مورد معامله قرار می­ دهند. برای مثال در قرارداد تولید و فروش ۴۸۰ متریک تن (۴۰-/+ متریک تن) اکسید مولیبدن^[۲۲۵]، که یک ماده معدنی دارای کاربرد در صنایع فولاد­سازی است، شرکت ایرانی که به عنوان فروشنده در قرارداد حاضراست، متعهد می­ شود مقدار مذکور را از قرار هر دو هفته ۲۰ متریک تن به شرکت خریدار تحویل دهد. در بند تعیین قیمت، میانگین شاخص اعلامی از سوی «متالز ویک» برای فروش اکسید، در مجله Platt’s Metals Week، منهای ۳ درصد تخفیف در هر کیلوگرم مولیبدن، برای تعیین قیمت نهایی هر محموله مقرر شده و در بند بعدی نحوه­ محاسبه­ میانگین دوره­ اعلام شاخص از سوی «متالز ویک»، بر مبنای تاریخ حمل محموله­ی کالا، تعیین می­گردد.(ضمیمه شماره ۲)

 

ج_– رابطه ثمن باز و ثمن شناور

 

ملاحظه شد که آنچه امروزه به نام ثمن شناور در حقوق ما استعمال می­ شود، معادل مناسبی برای واژه­ انگلیسی آن نیست و با معنایی که در واقع برای open price Terms در نظر گرفته شده، منطبق نمی­­باشد. از تعاریف و مثالهایی که بیان شد هم مشخص می­ شود گرچه دو اصطلاح ثمن باز و ثمن شناور اشتراکاتی با هم دارند، اما یکسان نیستند.

 

ثمن باز آن است که ثمن به نحو قطعی در زمان عقد تعیین نشود. فرقی نمی­کند که این عدم تعیین قطعی ناشی از سکوت مطلق طرفین ‌در مورد آن باشد، یا تعیین ضابطه­ای شخصی یا نوعی که تعیین قطعی ثمن را به یک شخص (ثالث یا از میان طرفین عقد) یا فرایند مشخصی سپرده باشد. در ثمن شناور هر چند مانند ثمن باز، ثمن به نحو قطعی در زمان عقد تعیین نمی­ شود، لیکن شیوه تعیین در اینجا به شکل خاصی انتخاب می­ شود و شاخص­ های انتشار یافته از سوی مراکز مورد اعتبار و اعتماد طرفین، بر روابط فی­مابین حکومت ‌می‌کنند.

 

‌به این ترتیب ‌می‌توان گفت ثمن شناور در دل ثمن باز جای ‌می‌گیرد و در اصطلاح رابطه­ میان این دو عموم و خصوص مطلق است. به عبارتی هر ثمن شناوری، باز است، اما ثمن باز می ­تواند شناور باشد یا نباشد.

 

بند دوم_– رابطه ثمن باز و ثمن شناور با قابلیت تعیین مورد معامله

 

حال که با مفاهیم ثمن باز وثمن شناور آشنا شدیم، باید ببینیم رابطه این مفاهیم با بحث قابلیت تعیین مورد معامله چیست؟پیش از آنکه ‌به این موضوع بپردازیم لازم است در خصوص واژه­ ثمن مطالبی را ارائه کنیم تا محدوده­ بحث ثمن باز روشن تر شود.

 

ثمن:

 

«ثمن» در لغت معادل «بها» و «قیمت» آمده است.^[۲۲۶] لغتی عربی که در معجم­ها برای «بها» و «قیمت» آورده شده.

 

در اصطلاح:

 

ترمینولوژی حقوق ثمن را این­چنین تعریف می­ کند: «مالی که عوض مبیع در عقد قرار ‌می‌گیرد، ثمن نامیده می­ شود» و «هرگاه در عقد بیع یکی ازعوضین پول باشد، عنوان ثمن را دارد».^[۲۲۷]

 

در کشاف اصطلاحات الفنون آمده است که ثمن ممکن است مساوی قیمت یا زیادتر از آن و یا کمتر از آن باشد ^[۲۲۸]

 

دراصطلاح فقهی نیز معنای ثمن به همین نحو است، در کتاب فقه الاسلامی و ادلته، از ثمن به عنوان «ما تراضی علیه المتبایعین مقابلاً للمبیع » تعبیر شده.^[۲۲۹]

 

جای دیگری :«هرآنچه به عنوان عوض شئ حاصل شود، ثمن آن است».^[۲۳۰]

 

همان‌ طور که ملاحظه می­ شود اغلب ثمن را به بیع اختصاص داده‌اند. از نگاه یکی از صاحب‌نظران ثمن در دید عرف کنونی پول است نه کالا و در واقع در دید عرف، در صورتی مبادله دو مال، بیع نامیده می­ شود که ثمن پول باشد و نه کالا. ولی احتمال دارد که ارزش قراردادی مبیع به کالا باشد، مانند اینکه کشاورزی یخچال مورد نیاز خود را در برابر یک خروار برنج بخرد.^[۲۳۱]

 

برخی هم نقدی بودن ثمن را از ویژگی­هایی می­دانند که نه تنها تمایز ثمن را از مثمن آشکار می­سازد،بلکه متمایز کننده بیع از معاوضه نیز ‌می‌باشد.^[۲۳۲]یکی دیگر از نویسندگان حقوق مدنی هم می­گوید: «علاوه بر پول، هر عملی که منفعت عقلایی مشروع داشته باشد، می ­تواند ثمن قرار گیرد». ^[۲۳۳]

 

ملاحظه می­کنیم که در ایران ثمن اختصاصاً و لزوماًً پول نیست. اما برای درک درست از حدود معنایی ثمن نباید به جایگاه آن در حقوق کشورمان بسنده کرد. چون اصطلاح ثمن باز که موضوع بحث حاضر است ریشه در حقوق داخلی ندارد.

 

‌می‌توان Price و prixرا به ترتیب معادل­های مناسب ثمن در زبان­های انگلیسی و فرانسه دانست. Price در فرهنگ اصطلاحات حقوقی آکسفورد ‌به این طریق تعریف شده: «در قرارداد فروش، پولی است که به ‌عنوان عوض انتقال مالکیت پرداخت می­ شود».^[۲۳۴]

اولاً، در هر نوبت، توجه شاگرد بر مقدار کمى از مطالب مورد یادگیرى متمرکز مى‌شود؛ ثانیاًً، با فعال شدن شاگرد در پاسخ‌گویى به هر سؤال، یادگیرى تسهیل مى‌شود؛ ثالثاً، شاگرد با دریافت فورى (بازخورد) تقویت مى‌شود یا مى‌تواند اشتباهات خود را اصلاح کند؛ سرانجام، در چنین روشی، شاگرد بر اساس توانایى و آهنگ یادگیرى خود به جلو مى‌رود. به منظور تهیه محتواى آموزش برنامه‌ای، ابتدا باید هدف‌هاى یادگیرى به طور دقیق و صریح، تعریف و سپس در قالب مجموعه‌اى از تکالیف مرتبط به هم، تقسیم شوند. ارتباط گام‌ها باید بر پایه ساخت طبقه‌بندى هدف‌هاى یادگیرى انجام گیرد. از نظر تنظیم مطالب، آموزش برنامه‌اى را مى‌توان به دو صورت خطى (linear program) یا شاخه‌اى (branching program) عرضه کرد.(بهرنگی،۱۳۸۳)اولاً، در هر نوبت، توجه شاگرد بر مقدار کمى از مطالب مورد یادگیرى متمرکز مى‌شود؛ ثانیاًً، با فعال شدن شاگرد در پاسخ‌گویى به هر سؤال، یادگیرى تسهیل مى‌شود؛ ثالثاً، شاگرد با دریافت فورى (بازخورد) تقویت مى‌شود یا مى‌تواند اشتباهات خود را اصلاح کند؛ سرانجام، در چنین روشی، شاگرد بر اساس توانایى و آهنگ یادگیرى خود به جلو مى‌رود. به منظور تهیه محتواى آموزش برنامه‌ای، ابتدا باید هدف‌هاى یادگیرى به طور دقیق و صریح، تعریف و سپس در قالب مجموعه‌اى از تکالیف مرتبط به هم، تقسیم شوند. ارتباط گام‌ها باید بر پایه ساخت طبقه‌بندى هدف‌هاى یادگیرى انجام گیرد. از نظر تنظیم مطالب، آموزش برنامه‌اى را مى‌توان به دو صورت خطى (linear program) یا شاخه‌اى (branching program) عرضه کرد.(بهرنگی،۱۳۸۳)

ه:آموزش به وسیله کامپیوتر

 

این روش به مانند آموزش برنامه ای است با این تفاوت که پیشرفت در مطالعه در کنترل ماشین است و فقط زمانی که شاگرد در یک مرحله از آموزش موفق شد، اجازه پیشرفت و ریاضت مطالب تازه به او داده می شود.کامپیوترهای مورد استفاده در آموزش ، «ماشین آموزش» نامیده می‌شوند. ماشین های آموزشی وسایلی هستند که آموزش را به طریق منظم عرضه می‌کنند، و موجب فعالیت شاگرد و بازخورد فوری و آموزش انفرادی می‌شوند.

 

۱۰-۱-۲- سطوح مهارت تدریس

 

گلاثورن و فاکس^[۳۲] (۱۳۸۲)، مفهومی از مهارت های تدریس ارائه می‌کند که متضمن سه سطح: پایه، میانی و پیشرفته است. مهارت های تدریس طوری تصویر شده اند که دربرگیرنده هفت طبقه از رفتار می‌باشند. اولین طبقه، آن مدل تدریس است که معلم از بیشترین وقت خود در تصمیم گیری آموزشی یا آموزش استفاده می‌کند. دومین طبقه چگونگی استفاده معلم از راهنمای برنامه منطقه آموزشی در برنامه ریزی و تدریس خود مربوط می شود. طبقه سوم رفتار به تسلط و مهارت معلم از دانش محتوایی بر می‌گردد. در نوع چهارم به نوع و میزان ساختار درس و روشی که معلم از طریق آن آموزش را سازماندهی می‌کند بر می‌گردد. طبقه پنجم به فعالیت های تدارک دیده شده تدریس و یادگیری ارتباط دارد. در طبقه ششم از چگونگی ارزیابی معلم از یادگیری بحث می شود و در طبقه آخر فرایند ارتباط با تأکید بر استفاده معلم از توضیح، پرسش و ‌پاسخ‌گویی‌ مورد بحث قرار می‌گیرد (گلاثورن، فاکس، ۱۳۸۲).

 

در هر یک از این طبقات فرض می شود که معلمان از طریق سه سطح حرکت می‌کنند که هر یک از آن سطوح پیچیده تر و جامع تر از مرحله قبلی می‌باشد. اکثر معلمان کم تجربه و همچنین بسیاری از معلمان با سابقه ولی کم مهارت در سطح پایه قرار دارند. معلمانی که در مهارت های پایه تسلط دارند در صورتی که انگیزه داشته باشند، تقریباً از سال سوم تدریس تا سال ششم تدریس به مرحله میانی منتقل می‌شوند. به نظر می‌رسد که بسیاری از آنان در این مرحله متوقف می‌شوند. معلمان کارشناس و آگاه در سطح پیشرفته انجام وظیفه می‌کنند، طبیعتاً امکان برابر بودن پیشرفت فردی معلم در طبقات رفتاری فوق الذکر وجود نخواهد داشت؛ مثلاً ممکن است یک معلم از نظر مهارت در ارزیابی دانش آموز در سطح پایه و از نظر ساختار درس در سطح میانی قرار گیرد (همان منبع،۱۳۸۲).

 

۱۱-۱-۲-تغییر مفهوم تدریس و نقش معلم به تبع تغییر پارادایم های یادگیری

 

در آموزش سنتی که یادگیری به منزله کسب معلومات و اطلاعات از سوی یادگیرنده قلمداد می شود معلم به عنوان یاددهنده در جریان تدریس، نقش اصلی را به عهده دارد.در این نقش، هدف اولیه معلم آگاه کردن یادگیرندگان از طریق آموزش مستقیم است یعنی گفتن و سخنرانی کردنِ عمدتاًً پشتیبانی شده به وسیله کتاب‌های درسی . (ویگینز و مک تایگه^[۳۳]،۲۰۱۲) در نقطه مقابل، در نظام آموزش و پرورش پیشرو که نقش اصلی و اساسی در فرایند آموزش و یادگیری به عهده دانش آموزان است، به نقش تجربه و فعالیت یادگیرنده در جریان یادگیری اهمیت داده می شود. (هاردن و کراس بای^[۳۴] ،۲۰۰۰ ) در اینباره می‌گویند ما معلم را در حکم یک ارائه کننده اطلاعات و نیز به عنوان یک تسهیل گر یادگیری می بینیم که دانش آموز را ترغیب می‌کند تا برای کسب اطلاعات خود مسئولیت به عهده بگیرد و به دانش آموزان کمک می‌کند تا یاد بگیرند.

 

این جابجایی از آموزش سنتی به آموزش پیشرو منتج از تغییرات پارادایمی در حوزه یادگیری است و بدیهی است که هر نظریه یادگیری، الزامات و مقتضیات خود را دارد و بالتبع، عمل تدریس و نقش معلم در کلاس درس را تحت الشعاع قرار می‌دهد. بر اساس مفروضه های رفتارگرایی، یادگیری هنگامی اتفاق می افتد که دانش به قطعات کوچکتری تقسیم شود. دانش آموزان به خاطر پاسخ های موفقیت آمیز تشویق می‌شوند. آموزش روی شرطی سازی رفتار یادگیرنده تمرکز دارد. یادگیری شامل تکرار و تداعی است و تا حد زیادی مکانیکی می‌باشد. با توجه ‌به این مفروضه ها، معلمان رفتارگرا روی یک الگوی رفتاری تمرکز دارند که تکرار می شود تا به صورت اتوماتیک درآید. لذا نقش معلم رفتارگرا، فراهم کردن مواد محرک و تقویت پاسخ صحیح است در حالی که نقش یادگیرنده آن است که یک دریافت کننده پاسخ اطلاعاتی باشد تا تغییر رفتار پایدار شود.(براون^[۳۵]،۲۰۰۵)

 

علی‌رغم موضع رفتارگرایان، نقش معلم شناخت گرا کمک به یادگیرنده است تا از استراتژی های یادگیری مناسب استفاده کند و یادگیرنده در فرایند یادگیری فعال است. معلم شناخت گرا اشتباه ها را به عنوان تلاش های ناموفق برای درک و شناخت تلقی می‌کند. دانش، سازمان دادن مجموعه‌ای از ساختارهای ذهنی و فرایندهای حل مسأله است که یادگیرنده در پاسخ به اطلاعات و تجربه جدید دستکاری کرده و دوباره سازمان می‌دهد (همان،۲۰۰۵ ).

 

در مکتب ساخت و سازگرایی با گام دیگری به پیش، تمرکز از معلم به سمت دانش آموزان جابجا می شود. کلاس درس دیگر جایی نیست که معلم دانش را به دانش آموزان منفعل منتقل سازد چرا که در چنین کلاسی دانش به جای آن که دریافت شود، خلق می شود.

 

دانش به طور شخصی و نیز به شکلی فعال از طریق تجربه و زبان توسط افراد ساخته می شود. یادگیرنده معنا را از راه ایجاد پیوندهایی بین تجارب و مفاهیم قبلی و موقعیتهای جدید یادگیری می‌سازد و تعامل های اجتماعی، اساسی برای یادگیری است و به هنگامی اتفاق میافتد که دانش آموزان بحث می‌کنند و اندیشه‌های خویش را با یادگیرندگان دیگر به اشتراک گذارده و آن ها را بررسی می‌کنند(فاینلی^[۳۶]،۲۰۰۰)

 

۴- دوره ی” روش های تدریس درس تربیت بدنی “

 

اهداف این دوره عبارتند از: شناخت خصوصیات جسمانی – حرکتی دانش آموزان دوره، شناخت خصوصیات ذهنی – عاطفی دانش آموزان و تأثیر آن در فعالیت های بدنی، آشنایی با روش های نوین تدریس درس تربیت بدنی، آشنایی با نحوه ی تدریس تربیت بدنی در تلفیق با دروس دیگر، استفاده از لوازم کمک آموزشی، تنظیم یک جلسه درس تربیت بدنی و نحوه ی ارزشیابی آن و … (گزارش کارشناس نیروی انسانی آموزش و پرورش شهرستان طارم،۱۳۹۱)

 

این دوره به مدت ۲۴ ساعت و طی ۴ روز برای۱۴۵ نفر از آموزگاران کلیه ی پایه های ابتدایی در سال ۹۰ به صورت چند سری در طول سال برگزار شده است. مدرسان دوره از میان دبیران تربیت بدنی و متخصصان این زمینه انتخاب شده اند. شیوه ی ارزشیابی دوره به صورت تکوینی و توسط مدرس دوره بوده است، و در صورت تأیید مدرس، گواهی ضمن خدمت برای شرکت کنندگان صادر می شده است. حضور و غیاب شرکت کنندگان نیز هم توسط مدرس و هم توسط مدیر دوره صورت می گرفته و غیبت بیش از ۲ جلسه منجر به حذف از ادامه ی دوره می شده است. این دوره به صورت تئوری و عملی اجرا شده است. (گزارش کارشناس نیروی انسانی آموزش و پرورش شهرستان طارم،۱۳۹۱)

 

در یک جمع بندی کلی می توان گفت، با توجه به ضرورت بررسی اثربخشی دوره های ضمن خدمت، در این پژوهش ملاک عمل ما بررسی اثربخشی دوره های تخصصی است که در طول سال های ۸۸-۹۰ برای آموزگاران شهرستان طارم به صورت کوتاه مدت و از سوی کارشناسی آموزش نیروی انسانی اداره ی آموزش و پرورش برگزار شده است. که این دوره ها عبارتند از : دوره ی ارزشیابی کیفی-توصیفی، – دوره ی روش تدریس کلاس های چندپایه،- دوره ی مهارت های آزمایشگاهی درس علوم تجربی،- و دوره ی روش های تدریس درس تربیت بدنی. که اثربخشی هریک از این دوره های تخصصی با مراجعه به آموزگاران، دانش آموزان ایشان و مدیران مدارس به کمک پرسشنامه و تکمیل چک لیست بررسی می‌گردد.

 

پیشینه ی پژوهش:

 

در این بخش، پاره ای از پژوهش های صورت گرفته در داخل و خارج از کشور که مرتبط با موضوع این پژوهش است به عنوان نمونه ذکر می‌گردد:

 

تحقیقات انجام گرفته در داخل کشور:

 

رضایی (۱۳۹۰) در پایان نامه خود با عنوان”ارزشیابی اثربخشی اجرای دوره های آموزش اقدام پژوهی معلمان دوره ابتدایی شهر قم با بهره گرفتن از الگوی کرک پاتریک” نتایج حاصله را چنین گزارش می‌کند که ، معلمان واکنش مطلوبی نسبت به دوره های آموزش اقدام پژوهی برگزارشده داشته اند. دوره آموزشی توانسته است مهارت رفتار معلمان را نیز ارتقا بخشد و در سطح نتایج، دانش آموزان معلمانی که دوره ی اقدام پژوهی را گذرانده اند در مقایسه با دانش آموزان معلمانی که این دوره را نگذرانده اند، نتایج مفید و مؤثر در پیشرفت تحصیلی داشته اند، پس می توان نتیجه گرفت که دوره اقدام پژوهی برگزار شده اثربخش بوده است.

 

موسوی (۱۳۸۹) با پژوهشی تحت عنوان” بررسی عوامل مؤثر بر کارائی کارکنان آموزش و پرورش ارومیه” ‌در مورد فرضیه ( آموزش ضمن خدمت بر کارایی کارکنان تأثیر دارد)، ‌به این نتیجه دست یافت که بین تأثیر آموزش ضمن خدمت بر کارائی کارکنان رابطه ی مثبت و معنی داری وجود دارد به عبارتی هر چه شاخص های متغیر آموزش ضمن خدمت بیشتر مورد توجه و اهمیت قرار گیرد، کارایی کارکنان به طور مؤثر و معقولی افزایش خواهد یافت.

 

رئوفی( ۱۳۸۹)در تحقیقی با عنوان”بررسی تأثیر آموزش ضمن خدمت بر میزان کارائی و بهره وری مدیران و کارکنان مدارس شهر مشهد” که جامعه آماری شامل مدیران آموزش دیده و آموزش ندیده مدارس شهر مشهد بود نتایج زیر رابه دست آورده است: مدیران آموزش دیده در برقراری روابط انسانی و ایجاد محیطی صمیمی نسبت به مدیران آموزش ندیده از دیدگاه معلمان عملکرد بهتری داشته و اثربخش تر می‌باشند. همچنین مدیران آموزش دیده در زمینه ی اهمیت دادن به آموزش کارکنان دارای عملکرد بهتری بوده و کارائی بیشتری دارند. همچنین نتایج پژوهش وی نشان داد که مدیران آموزش دیده در زمینه ی رعایت شرح وظایف شغلی نسبت به مدیران آموزش ندیده از دیدگاه معلمان دارای عملکرد بهتری می‌باشند.

 

کاظمی و همراهی (۱۳۸۸) از طریق روش پیمایشی به آسیب شناسی دوره های ضمن خدمت استان فارس بر اساس مدل سیپ پرداخته‌اند. جامعه آماری این پژوهش ۱۰۶۸ نفر بوده که با نمونه ای ۲۹۱ نفری در پاسخ به سؤال “آیا از نظر فراگیران ابعاد زمینه، درونداد، فرایند و برونداد در دوره های آموزشی ضمن خدمت استان فارس از کیفیت مطلوب برخوردارند؟”نتایج ذیل به دست آمده است:

 

ابعاد زمینه و فرایند از کیفیت مطلوبی برخوردارند، در صورتی که ابعاد درونداد و برونداد کیفیت نامطلوبی داشته اند.

 

کرمیانی (۱۳۸۷) در پژوهش خود به آسیب شناسی آموزش های ضمن خدمت ارائه شده در اداره ی آموزش و پرورش تهران از دیدگاه معلمان شرکت کننده در دوره ها، مدرسان دوره ها و نیز طراحان آن ها پرداخته است. در این پژوهش که از روش توصیفی- پیمایشی استفاده شده است. جامعه آماری در برگیرنده ۳ گروه می‌باشد، شامل: کلیه زنان معلم شاغل در دبیرستان های دولتی تهران که در دوره های آموزش ضمن خدمت سال ۱۳۸۴ شرکت نموده اند و تعداد آن ها طبق آمار سازمان آموزش و پرورش تهران ۲۴۷۸ نفر می‌باشد. همچنین مدرسان دوره ها با تعداد ۱۹۸ و طراحان دوره ها که تعداد آن ها ۸ نفر می‌باشد که در مرکز توسعه مدیریت و برنامه ریزی وزارت آموزش و پرورش شاغل به کار هستند. روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای بوده است. نتایج پژوهش وی نشان دهنده ی این است که از دیدگاه ۳ گروه موردنظر آسیب های متعددی آموزش های ضمن خدمت را تهدید می‌کنند که ناشی از کلیه مؤلفه های الگو هستند.

 

عبیات (۱۳۸۵) با هدف “بررسی میزان اثر بخشی دوره های آموزش اقدام پژوهی از دیدگاه دبیران دبیرستان های شهرستان اهواز” به روش توصیفی – پیمایشی، نتایج زیر را به دست آورد:

 

-از دیدگاه دبیران برگزاری دوره های اقدام پژوهی منجر به افزایش میزان خودباوری آنان شده است

 

-از دیدگاه دبیران برگزاری دوره های اقدام پژوهی منجر به افزایش دانش پژوهشگری آنان شده است

 

-از دیدگاه دبیران برگزاری دوره های اقدام پژوهی منجر به افزایش روحیه نقادی آنان شده است .

 

-از دیدگاه دبیران برگزاری دوره های آموزش اقدام پژوهی منجربه افزایش مشارکت دبیران درامرتحقیق شده است .

 

-از دید گاه دبیران برگزاری دوره های آموزش اقدام پژوهی منجر به افزایش توانایی دبیران در مشارکت دادن دانش آموزان در تحقیق شده است.

 

-ازدید گاه دبیران برگزاری دوره های آموزش اقدام پژوهی منجر به افزایش توانایی خود آموزی دبیران (آموزش مستمر)شده است .

 

-از دیدگاه دبیران برگزاری دوره های آموزش اقدام پژوهی منجر به افزایش انعطاف پذیری دبیران نسبت به تغییرات آموزشی شده است .

 

۳۴) منبری،سعیده،ترجمه و تحقیق قائده الوقف علی حسب ما یوفها اهلها،دانشگاه تهران،۱۳۸۰

 

۳۵) http: sheikholeslami al agha. Belogfa. Com

 

۳۶) .com http:mohammad reza ali shiri.belogfa

 

ب: منابع عربی

 

۳۷) محقق حلی ، شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام ، ج ۲ ، بی جا ، بی تا

 

۳۸)موسوی خمینی،روح اله،البیع،ج۳،تهران،مؤسسه‌ طبع و نشر،بی­تا

 

۳۹)موسوی خمینی،روح اله،تحریر الوسیله،ج۲،قم،انتشارات مؤسسه‌ مطبوعاتی،بی­تا

 

۴۰) موسوی خمینی ، روح اله ، تحریر الوسیله ، ج ۳ ، قم،انتشارات مؤسسه‌ مطبوعاتی،بی­تا

 

۴۱)علامه حلی،حسن بن یوسف،تذکره،ج۲،قم،منشورات الرضی،۱۳۰۹

 

۴۲)علامه حلی،حسن بن یوسف،جامع المقاصد فی شرح القواعد ،ج۱،قم ، مؤسسه‌ آل البیت الاحیاء التراث ، بی تا

 

۴۳)نجفی اصفهانی،شیخ محمدحسن،جواهر الکلام،ج۲۸،انتشارات داراحیا التراث العربی،بی­جا،بی­تا

 

۴۴)میرزای قمی،ابوالقاسم بن محمد حسن،جامع الشتات،ج۴،انتشارات کیهان،چاپخانه مؤسسه‌ کیهان،۱۳۷۱

 

۴۵)شهید اول،محمدبن‌مکی‌عاملی،الدروس‌الشرعیه فی فقه‌الامامیه،قم،تحقیق و نشر،مؤسسه‌ نشر اسلامی ،بی­تا

 

۴۶) شهید ثانی ، شرح لمعه، ج ۳ ، بی جا ، داوری ، ۱۴۱۰ هـ . ق

 

۴۷)طوسی،شیخ ابوجعفر،المبسوط،ج۳،المکتبه المرتضویه،بی­جا، بی­تا.

 

۴۸)طباطبایی یزدی،سید محمدکاظم،عروه الوثقی،ج۲،تهران،مؤسسه‌ تنظیم و نشر آثار امام خمینی،۱۳۸۰

 

ج: قوانین و آیین­ نامه­ ها

 

۴۹) قانون مدنی

 

۵۰) قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه مصوب۶۳

 

۵۱)دستورالعمل مربوط به تعاریف و اصطلاحات مندرج در آیین­ نامه اجرایی قانون اوقاف و امور خیریه،مجموعه قوانین و مقررات اوقافی،انتشارات اسوه،۱۳۶۸

 

۵۲) آیین­ نامه اجرایی قانون تشکیلات و اختیارات اوقاف و امور خیریه

 

۵۳) آیین­ نامه کیفیت تحقیق در شعب تحقیق سازمان اوقاف و امور خیریه مصوب۶۵

 

۵۴)مجموعه نظرهای مشورتی اداره حقوقی در مسائل مدنی

 

۵۵) مجموعه نشست های قضایی ، ج ۷

 

۵۶ ) مذاکرات آرای هیات عمومی دیوانعالی کشور ، مطالعات تحقیق دیوانعالی کشور ، ۱۳۸۷

 

۵۷)معاونت آموزشی قوه قشائیه ، رویه قضایی ایران ، انتشارات جنگل‌، ۱۳۸۸

 

۵۸) بخشنامه شماره ۶۳۲۱/۱۴ مورخ ۹/۱۰/۱۳۷۰ سازمان ثبت اسناد و املاک

 

Abstract

 

History records many considerable changes about endowments. Many endowments have been abused in which benefactor not be aware of them. The IMAM jurists along with statute book propose some solutions for protection and conservation of endowments. The most important solutions are trustee appointment, supervisor and adding a trustee.

 

On one hand, benefactor´s will and action lead to create endowment and its validity; and on the other hand, Endowment and Benevolent Affairs Organization bound to intervene in endowment affairs which have two types including 1) Endowments without designated trustee and unknown trusteeship 2) Endowments with designated trustee.

 

The first type in which points of view are accounted to have equal validity is based on different principles and due to its necessity it is not negligible. But the second type has an exceptional quality in which its legitimacy should has a good reason that supreme jurisprudence can´t be based on that, because, it is not within its scope of authority. This subject is only provable when designated trustee has no competence and he is charged with breach of trust.

 

With regard to predict these conditions about the quality of practice, benefactor can make a decision about endowments and establish them. Even if Endowment Organization has been allowed to intervene in endowment trustee ,it has no rights for changing use of endowment and manipulating deed of endowment.

 

Keywords:

 

endowment, trusteeship, trustee, supervision, Endowment and Benevolent Affairs Organization

 

 

 

Islamic Azad univer sity

 

Naragh Branch

 

A thesis Submitted in partial Fulfillment of the requirements for degree of master of Arts(M.A)

 

Tendency

 

Civil law

 

Title

 

Endowment Organization authority over endowment trusteeship

 

Thesis advistor

 

D.R.S.M. Galali

 

Consulting Advisor

 

DR.A. Hashemi

 

BY

 

Mehrzad Moein Afshar

 

Autumn

 

۲۰۱۴

 

1. 1. – کاتوزیان،ناصر،حقوق مدنی،عقود معین ،ج ۳،عطایا ،تهران،کتابخانه گنج دانش،۱۳۸۴،ص۱۱۶ ↑

 

1. 1. – معین،محمد،فرهنگ معین،ج۴،تهران، انتشارات امیرکبیر،۱۳۸۶،صص۵۰۴۸ و۵۰۴۷ ↑

 

1. 1. – منبری،سعیده،پایان نامه تحصیلی ،ترجمه و تحقیق قاعده الوقف علی حسب ما یوفها اهلها،دانشگاه تهران ، ۱۳۸۰ ،ص۳۵ ↑

 

1. 1. – امامی،حسن،حقوق مدنی،ج۱،انتشارات کتابفروشی اسلامیه،۱۳۷۵،صص۶۹-۶۸ ↑

 

1. 1. – موسوی خمینی،روح الله،البیع،ج۳،تهران،مؤسسه‌ طبع و نشر،۱۴۰۷ه.ق،ص۸۲ ↑

 

1. 1. – محقق الحلی، جعفر بن حسن،شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام،ترجمه فارسی،ج۱ ،انتشارات استقلال،تهران،۱۴۰۳ه.ق،ص۱۲۳ ↑

 

1. 1. – شهید اول،محمدبن مکی‌عاملی،الدروس الشرعیه فی فقه الامامیه،قم،تحقیق و نشر،مؤسسه‌ نشر اسلامی،شوال المکرم۱۴۱۲ ه.ق،کتاب الوقف، ص۲۲۸ ↑

 

1. 1. – طوسی،شیخ ابوجعفر،المبسوط،ج۳،المکتبه المرتضویه،بی جا،بی­تا،ص۲۸۶ و بشیری،عباس،حقوق کاربردی وقف و اراضی موقوفه،انتشارات جنگل،جاودانه،۱۳۹۰،ص۲۸ ↑

 

1. 1. – کاتوزیان ،ناصر،همان،صص ۱۱۶ ↑

 

1. 1. – جعفری لنگرودی،محمد جعفر،ترمینولوژی حقوق،تهران،کتابخانه گنج دانش، ۱۳۶۷،ص۷۵۲ ↑

 

1. 1. – در آیه ۴۶ سوره کهف به اعمال صالحی که اجرش نعمت ابدی و تا قیامت باقی است و صدقه جاریه می‌باشد اشاره شده است. ↑

 

1. 1. – برادران،دلاور، مجله وقف میراث جاویدان،مجلد سال دوم،ش۶، تابستان ۷۳،ص۶۴ ↑

 

1. 1. – جبلی،مرتضی،پایان نامه تحصیلی ،وقف خاص ،دانشگاه تربیت مدرس،سال ۷۱،ص۹۱ ↑

 

1. 1. – کاتوزیان،ناصر،همان،ص۱۳۸ و بشیری ،عباس،همان،ص۱۲۱ ↑

 

1. 1. – دستور العمل مربوط به تعاریف و اصطلاحات مندرج در آیین نامه اجرایی قانون اوقاف و امور خیریه ،مجموعه قوانین اوقافی ،انتشارات اسوه ،سال ۶۸ ص۸۷ و کاتوزیان ،ناصر،همان،صص۱۳۸و۱۸۸ و بشیری ،عباس،همان،ص۱۲۲ ↑

 

1. 1. -کاتوزیان،ناصر،همان،ص۱۳۸ ↑

 

1. 1. – خوانساری،سید جلیل محمد،فرهنگ لغت و اصطلاحات وقف،تالیف همسفر،بی­جا،۱۳۸۸،ص۳۵ ↑

 

1. 1. – جعفری لنگرودی،محمد جعفر،همان، ش ۶۰۵۹،ص۷۵۲ ↑

 

 

۲-۲بخش اول:مبانی نظری پژوهش

 

۲-۲ -۱مدیریت کیفیت^[۱۶]

 

مدیریت کیفیت به عنوان روشی برای بهبود فعالیت ها ‌و عملکردهای شرکت محسوب می‌گردد .امروزه حتی کوچک‌ترین شرکت‌های صنعتی وخدماتی به مقوله مدیریت کیفیت توجه خاصی دارند.مدیریت کیفیت وتکنیکهای آن به صورت فراگیر تمامی مرزهای جغرافیایی رادرسطح دنیا درنوردیده است امروزه برای بسیاری از شرکت‌ها ،مدیریت کیفیت به عنوان یک هدف سازمانی شناخته شده است .باوجود این که از اواخر دهه ۸۰ واز اوایل دهه ۹۰ تکنیک های مدیریت کیفیت نظیرTQMمعرفی واجراشده اند هم اکنون نیز اعتقاد براین است که عوامل زیر بنائی مدیریت کیفیت برای مدیریت اثر بخش وحفظ رقابت سازمان‌ها امری ضروری است.(نوری وچارستاد،۱۳۸۸)

 

مدیریت کیفیت، مفهومی تئوریک است که دربخش تولیدی صنعتی در نیمه اول قرن گذشته توسعه یافت. تمایل برای کیفیت خدمات، ابتدا دربخش خصوصی خدماتی به وجود آمد . بخش دولتی نیزپس از مشاهده منابع کیفیت خدمات آن را مورد استفاده قرار داد . مدیریت سنتی کیفیت بیشتر به وسیله اندیشمندان علوم فنی و مهندسی توسعه داده شد . این تمایل در خدمات بسیار محدود بود ‌و احتمالاً دلیل عدم توسعه مباحث کیفیت خدمات نیز تا این زمان همین است.به عبارت دیگر هر چند مباحث و وسایل مربوط به کیفیت و مدیریت کیفیت جای ارزشمند و مهم خود رادارد ولی “کیفیت مدیریت”و نقش مدیریت در کیفیت، حاوی جوانب اساسی ‌و برجسته ای است که می‌تواند باروری و بهره وری و اثرمندی سیستم‌های کیفیت را تعیین کند.(عارف کشفی،۱۳۷۸).

مدیریت کیفیت را می توان به دو قسمت تقسیم کرد:

 

– مدیریت کیفیت استراتژیک که رویکردی سیستماتیک در تعیین و برآوردن اهداف کیفیت به وسیله سازمان است.

 

– مدیریت کیفیت عملیاتی که رویکر دی ساختاری در اداره کیفیت درسطوح میانی سازمان است.

 

درجریان مدیریت کیفیت نکات مهم و عناصر اساسی وجود دارد که لحاظ کردن آن ها برای این جریان حیاتی است. این نکات و عناصر بسیار هستند اما تعدادی از آن ها بین جوانب مهم کیفیت یکسان و مشترک هستند که می توان به صورت زیر نشان داد:

 

۱-مشتری مداری:

هدف سازمان باید ارضای نیازها و خواسته های مشتریان باشد . رضایت مشتری اساس مدیریت کیفیت است و البته منظور ‌از مشتری نیز هردوی مشتریان داخلی و خارجی می‌باشد.

 

۲-تعهد رهبری:

 

این تعهد، تعهدی فعال و قابل ر ویت از سوی همه رهبران است، رهبران در این حالت نیازمند تمرکزبر فرایندها به جای نتایج هستند . دمینگ می‌گوید : این امر نیازمند شناخت عمیق رهبران ازفرآیندهای سازمان است. در این شرایط رهبران باید”رهبران خدمت”با شندبا تمرکز برکیفیت

 

۳- مشارکت کارکنان:

 

همه کارمندان باید توانمند شده، درتوسعه و گسترش کیفیت مشارکت داده شوند نقش ژاپنی ها در این مسئله کاملاً آشکار است. دربخش خدمات این مشارکت درمورد کار کنان خطوط مقدم که مستقیماً با مشتریان ‌در تماس هستند بسیار اهمیت دارد.

 

۴-بهبود مستمر

 

سازمان‌ها باید به طور مداوم فرایندهای خود را از نو تعریف کر ده و آن را بهبود دهند. دربخش خدمات این مسئله در مقایسه با بخش تولید اهمیت بیشتری دارد . در این بخش ایده یادگیری و بهبود مستمر به وسیله چرخهPDSA که توسط دمینگ(البته صورت ابتدائی آن توسط شورات^[۱۷]) ارائه شده مفهوم سازی شده است

 

۵-مدیریت ‌بر مبنای‌ واقعیت ها:

 

تصمیم گیری ها باید مبتنی بر واقعیت های مستند باشد.

 

۶-تمرکز ‌بر اساس فرایند:

 

سازمان باید توجه زیادی بر فرایندهای طراحی شده برای ارضای نیا زهای مشتری داشته باشند. فراینددر اینجا عبارت است از تبدیل مجموعه ای از داده ها به ستاده ها که نیازها و انتظارات مشتریان رابرآورده سازد. تمرکز بر فرایندها جنبه مهم مدیریت کیفیت است که نتایج آن در تغییرات سازمانی به وضوح قابل مشاهده است(لگروسن^[۱۸]،۲۰۰۳)

 

۲-۲-۲سیر تحولات مدیریت کیفیت:

 

گر چه کیفیت همیشه جز لاینفک محصول و خدمت بوده است، ولی امروز با توجه به باور جهانی شدن اقتصادو رقابت فزاینده شکل گیری بلوکهای تجاری موضوع کیفیت برای تمامی مؤسسات تولیدی وخدماتی به صورت امری ضروری و حیاتی درآمده است . در سال‌های اخیر نظامهای ارتقا ء کیفیت به سرعت متحول شده اند، در این سیر تحولات۴ مرحله مشخص وجود داشته است درذیل ابتداهرمرحله به طور اجمالی معرفی می شود:

 

باز^[۱۹]رسی:

 

بازرسی شامل فعالیت‌هایی از قبیل سنجش یا آزمون یک یا چند ویژگی یک چیز یا مقایسه نتایج باالزمات ازپیش تعیین شده به منظور تعیین درجه مطابقت آن ها می‌باشد. بازرسی روی نتایج فرایندهامتمرکز می شود بازرسان افرادی هستند که تنها به خاطر بازرسی استخدام می‌شوند و اغلب از توان و ظرفیت فرایندها بی اطلا ع هستند. در این روش به فرایندهای تولید و نیازهای مشتریان توجه نمی شود آنچه از دید گاه بازرسان مهم است این موضوع است که محصول باید مطابق ویژگی‌های ازپیش تعیین شده باشد در جریان بازرسی اگر چه ممکن است صاحبان فرایندها مسئول محصول یا خدمت شاخص شناخته شوند لیکن به آن ها بازخوردی ارائه نمی گردد . لذا هیچ گونه اقدامی برای پیشگیری ازنقص صورت نمی پذیرد. به طور خلاصه چون بازرسی پس از تولید محصول یا ارائه خدمت انجام می شود تنها منجر به اتلاف منابع می‌گردد به صاحبان فرایندها بازخورد داده نمی شود لذا یادگیری انجام نمی شود ‌بنابرین‏ فرایندها دست ناخورده باقی می مانند و تولید محصول یا خدمت ناقص ادامه می‌یابد. و نیازوانتظار مشتری مد نظر قرار نمی گیرد.

 

 

کنترل کیفیت:^[۲۰]

 

روش‌هایی اجرایی وروشهایی که به منظور دستیابی به الزامات کیفیت انجام می‌گیرد . کنترل از این ‌نظر که از روش ها و ابزارها و متونی پیچیده تراستفاده می‌کند پیشرفته تر از بازرسی می‌باشد از طرف دیگر دامنه فعالیت‌ها نیز در آن گسترده تر می‌باشد. داده های مربوط به عملکرد فرایندها ثبت شده و به کارکنان بازخورد ارائه می شود . درحالی که در کنترل کیفیت نیز سازوکار اصلی پیشگیری از محصولات و خدمات فاقد الزامات بازرسی می‌باشد اقدامات کنترل کیفیت بیشتر به کنترل فرایند وکاهش عدم مطابقت با الزامات منجر می‌شوند.

 

تضمین کیفیت:^[۲۱]

 

همه فعالیت‌های برنامه ریزی شده و منظم که در چارچوب نظام کیفیت به اجرا درآمده، اطمینان کافی به وجود می آورندکه محصول یا خدمت حائزالزمات کیفی است یافتن مشکل و حل آن پس از مطابقت با الزامات، یک روش مؤثر برای ازبین بر دن ریشه بروز مشکل نمی باشد . ارتقای پایدار و مستمرکیفیت فقط در سایه هدایت تلاش‌های سازمان درجهت برنامه ریزی و پیشگیری از بروز مشکلات امکان پذیر می‌باشد این موضوع به مرحله سوم مدیریت کیفیت منجر می شودکه تضمین کیفیت می‌باشد. تضمین کیفیت در مقایسه با دو روش مدیریتی بالا ویژگی‌های خاص دارد که همه آن ها عبارتنداز :

 

1. 1. سعی می شود یک نظام مدیریتی جامع برای افزایش مطابقت محصول / خدمت با الزامات به وجود آید

 

1. 1. از ابزار کنترلی بیشتری استفاده می شود.

 

1. 1. روش های کنترل آماری فرایند ها رواج بیشتری دارد.

 

در حالت کلی اضافه کردن تغییرات در معادل‌های سرمایه به NOPAT موجب ثبت زمان واقعی دریافت‌ها و پرداخت‌ها شامل سود نگه‌داری، عادی‌سازی از طریق خارج کردن سود و زیان‌های غیرمستمر و رهایی از هزینه‌‌ کردن فوری مخارج ارزش‌سازی چون هزینه های تحقیق و توسعه می‌شود. با تعدیل NOPAT و Capital به‌خاطر معادل‌های سرمایه، نرخ بازده سرمایه، راهنمایی صحیح از بازده درست و واقعی کسب شده در عملیات اصلی شرکت را ارائه می‌دهد.

 

۲-۱۴-۲محاسبه نرخ بازده سرمایه ‌بر اساس رویکرد تامین مالی

 

برای محاسبه نرخ بازده سرمایه ‌بر اساس رویکرد تامین مالی می‌بایست سه مرحله به شرح زیر را مدنظر قرار داد:

 

مرحله اول) حذف اثرات بدهی‌ها:

 

در این مرحله تمامی بدهی‌های بهره‌دار ( ارزش فعلی اجاره‌های سرمایه‌ای نشده ) به حقوق صاحبان سهام و هزینه بهره این بدهی‌ها شامل بهره منظور شده در اجاره‌ها به سود حسابداری اضافه می‌شود.

 

مرحله دوم) حذف اثرات سایر انحرافات مالی:

 

برای بهبود نرخ بازده، حذف سایر انحرافات مالی ضروری است. در این مرحله سرمایه تامین شده به وسیله سهام‌داران ممتاز و سرمایه‌گذاران اقلیت به Capital و سود تخصیص‌یافته ‌به این تامین‌کنندگان به NOPAT اضافه می‌شود.

 

مرحله سوم) حذف انحرافات حسابداری:

 

در این مرحله، اثر انحرافات حسابداری از طریق اضافه کردن ذخایر معادل سرمایه به Capital و تغییرات دوره‌ای آن ها به NOPAT حذف می‌شود.

 

به طور کلی می توان معادلهای سرمایه را بدین ترتیب خلاصه کرد :

 

اضافه می شود به سرمایه :

 

معادلهای سرمایه

 

ذخیره مالیات بر درآمد معوق

 

ذخیره LIFO

 

استهلاک انباشته سرقفلی

 

ذخیره کاهش ارزش سرمایه گذاریها

 

سرقفلی ثبت نشده

 

خالص دارایی‌های نامشهودسرمایه ای شده

 

سود و زیان انباشته غیر مترقبه

 

سایر ذخایر:

 

ذخیره مطالبات مشکوک الوصول

 

ذخیره تضمین محصولات

 

ذخیره درآمد معوق

 

افزایش در معادلهای سرمایه

 

افزایش در ذخیره مالیات بر درآمد

 

افزایش ذخیره LIFO

 

هزینه استهلاک سرقفلی

 

افزایش درذخیره کاهش ارزش سرمایه گذاری ها

 

افزایش درخالص دارایی های نامشهود سرمایه ای

 

سود وزیان غیر مترقبه

 

افزایش در سایر ذخایر

 

اضافه می شود به NOPAT:

 

۱۵-۲ استاندارد سازی EVA

 

علی‌رغم مزایای EVA به عنوان معیار ارزیابی عملکرد، در به‌کارگیری آن یک ضعف وجود دارد و آن اینکه ارزش افزوده اقتصادی (EVA) شرکت‌هایی با اندازه های متفاوت را نمی‌توان با هم مقایسه کرد. این ضعف را می‌توان از طریق استانداردسازی EVA برطرف نمود. به‌طوری که EVA استاندارد شده می‌تواند نشان‌دهنده سطحی عمومی از سرمایه به کار گرفته شده باشد.

 

برای هر سال مالی، EVA استاندارد شده برابر حاصل‌ضرب تفاوت بین نرخ بازده و نرخ هزینه سرمایه همان سال (r-c) در سرمایه استاندارد شده اول دوره سال مذکور می‌باشد. اگر تجزیه و تحلیل برای اولین سال صورت می‌گیرد، میزان سرمایه استاندارد شده اول دوره را می‌بایست برابر ۱۰۰ درنظر گرفت.

 

۱۶-۲ اهمیت و کاربرد EVA

 

کاربرد ارزش افزوده اقتصادی در ارزیابی طرح‌ها بسیار شبیه به محاسبه نرخ بازدهی داخلی^[۱۸]۱ طرح است، با این تفاوت که به جای درصد نرخ بازدهی، ارزش افزوده اقتصادی با واحد پولی (تومان) معین می‌شود. در شکل متفاوت با ارزش افزوده اقتصادی، نسبت سود عملیاتی خالص بعد از مالیات به هزینه سرمایه‌گذاری را در انتهای طول مدت طرح، اندازه می‌گیرند.

 

دلیل افزایش کاربرد ارزش افزوده اقتصادی در دو دهه اخیر به وسیله شرکت‌های بزرگ و کوچک و حتی شرکت‌های غیرانتفاعی، در اندازه‌گیری عملکرد مالی، آسانی محاسبه آن و همینطور ارتباط مستقیم آن با ثروت صاحبان شرکت است. طرفداران استفاده از این روش در ارزیابی طرح‌ها معتقدند که EVA با تغییر قیمت سهام ارتباط داشته و شرکت‌های بزرگ که این روش را به کار برده‌اند در افزایش قیمت سهام خود بسیار موفق بوده‌اند.

 

مدیرانی که ارزش افزوده اقتصادی را به کار می‌گیرند به تخصص و مدیریت دارایی‌ها بیشتر توجه می‌کنند و فقط سود حسابداری را در نظر نمی‌گیرند. شرکت‌هایی که در صنایع سرمایه بر فعالیت ‌داشته‌اند کاربرد ارزش افزوده اقتصادی را بیشتر مفید دانسته‌اند . ( مهدی زاده ، روزنامه آسیا)

 

یک شرکت می‌تواند به عنوان مجموعه‌ای از قراردادهای متنوع درنظر گرفته شود که با ذی‌نفعان زیادی سروکار دارد. این ذی‌نفعان شامل کارمندان، مشتریان، عرضه‌کنندگان، اعتباردهندگان، اجتماع و سهام‌داران می‌باشند.

 

ذی‌نفعان به شرکت منابع اقتصادی و خدمات ارائه می‌دهند و درعوض انتظار دارند که پاداش (بازده) به دست آورند. سهام‌داران شرکت ریسکی را می‌پذیرند که این ریسک در ارتباط با عملکرد شرکت و قابلیت اجرای قراردادها با سایر ذی‌نفعان می‌باشد. شرکت بعد از پرداخت به سایر ذی‌نفعان می‌تواند مبلغ باقی‌مانده را بین سهام‌داران تقسیم کند. ‌بر اساس تابع ریسک و بازده، سهام‌داران از طریق تحصیل حقوق دارایی‌ها برای سود باقی‌مانده، بازده بالقوه نامحدودی به دست می‌آورند.

 

سهام‌داران به عنوان حاملان ریسک شرکت‌ها، درجهت افزایش کارایی عملکردشان باید در شرکت‌های مختلف سرمایه‌گذاری کنند. ‌بنابرین‏ از طریق تنوع بخشیدن به پرتفوی خود، بخش اعظم ریسک خود را کاهش می‌دهند. در یک بازار رقابتی، قیمت ریسک به وسیله سهامدارانی که بهتر قادرند ریسک را تحمل کنند، تعیین می‌شود.

 

برای مثال سرمایه‌گذارانی که دارای پرتفوی خوب هستند. پس قیمت بازار ریسک فقط ریسکی را منعکس می‌کند که در پرتفوی نمی‌توان آن را حذف کرد (به آن ریسک سیستماتیک می‌گویند و از شرایط کلی اقتصاد ناشی می‌شود).

 

این حقیقت که سرمایه‌گذاران باید ریسک‌شان را از طریق متنوع‌سازی سرمایه‌گذاری‌شان کاهش دهند، مشکل تامین مالی شرکت را به وجود آورد. هنگامی که سهام‌داران متنوع‌سازی می‌کنند و در شرکت‌های متعددی سرمایه‌گذاری می‌کنند، نمی‌توانند درمورد تمام سرمایه‌گذاریشان اطلاعات کافی (اطلاعات درونی) به دست آورند. از طرفی مقرون به صرفه نیست که هر سهامدار منابعش را برای به دست آوردن اطلاعات کافی درمورد عملیات یک شرکت صرف کند، زیرا در این صورت هر سهامدار متحمل هزینه زیادی خواهد شد در حالی که سود اندکی به دست خواهد آورد. از طرف دیگر بازار از ارائه اطلاعات کافی به سهام‌داران کوتاه خواهد کرد^[۱۹].

 

تفکیک مالکیت سرمایه از کنترل سرمایه به وسیله مدیران حرفه‌ای، تضاد منابع را به وجود آورد. مدیرانی که شرکت را هدایت می‌کنند، الزاماًً انگیزه‌ای برای افزایش ثروت مالکان (سهام‌داران)^[۲۰] ندارند.

 

چشم‌انداز جهانی انرژی آژانس مربوط به دوره زمانی ۲۰۱۱ تا ۲۰۳۵ بوده و شامل سه سناریو بر اساس فرضیات سیاسی و سیاست‌گذارانه متفاوت می‌باشد. نتایج حاصله از هرکدام متفاوت از دیگری می‌باشد. سناریو سیاست‌های موجود تنها سیاستهایی را مد نظر قرار می‌دهد که تا اواسط سال ۲۰۱۳ وضع شده باشند از اینرو اساسی را برای چگونگی روند بازار جهانی انرژی ترسیم می کند. سناریو سیاست‌های نوین، سیاست‌های موجود و همچنین تأثیر اجرای محتاطانه سیاست‌های اعلام شده را مبنا قرار می‌دهد.. سناریو ۴۵۰ گذار مناسب انرژی با ۵۰% فرصت محدود کردن میزان افزایش دمای هوای جهانی تا ۲ درجه سلیوس را نشان می‌دهد.

 

افزایش فزاینده جمعیت جهانی و گسترش ‌اقتصاد جهانی میزان تقاضای انرژی را بالا خواهد برد، که در این روند سیاست‌های دولت‌ها نقشی مهم خواهند داشت. در سناریو سیاست های نوین، تقاضای انرژی جهانی از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۳۵ به ‌اندازه یک سوم افزایش داشته و به ۱۷۴۰۰ میلیون تن خواهد رسید. ‌بر اساس سناریو سیاست‌های فعلی، تقاضای جهانی بسیار سریعتر رشد کرده و ۴۵% بیشتر از میزان آن در سال ۲۰۱۱ می‌رسد. در هر دو مورد، تقاضا در دهه جاری بسیار سریع رشد کرده و در دهه ۲۰۲۰ متعادل می شود. طبق سناریو ۴۵۰ تقاضا بسیار آرام رشد کرده و در نهایت به ۱۴% می‌رسد که در هر سال بعد از ۲۰۲۰ تنها ۳/۰ درصد خواهد بود. سهم غیر OECD از تقاضای جهانی از ۴۵% در سال ۲۰۰۰ به ۵۷% در سال ۲۰۱۱ رسیده بود. این روند ادامه یافته و به ۶۰% در ۲۰۲۰ و یک سوم در ۲۰۳۵ خواهد رسید.

 

جدول ۳-۱: میزان تقاضای انرژی جهانی و میزان انتشار CO2 انرژی ها از منظر سناریوهای سه گانه

 

 

 

Source: World Energy Outlook 2013

 

سوخت های فسیلی ۸۲% تقاضای انرژی جهانی را در سال ۲۰۱۱ تشکیل می‌داد، اما این سهم در سال ۲۰۳۵ در همه سناریوها کاهش می‌یابد: ۷۶% در سیاست های نوین، ۸۰% در سیاست های فعلی و ۶۴% در سناریو ۴۵۰٫ این مسأله نشان می‌دهد حتی با افزایش دمای ۲ درجه سلسیوسی نیز گذار از سوخت های فسیلی ‌به این سادگی امکان پذیر نبوده و مستلزم زمان زیادی می‌باشد. طبق همه سناریوها تقاضای جهانی گاز طبیعی افزایش و زغال سنگ کاهش می‌یابد.

 

۳-۲-۱-۱- چشم انداز روند منطقه ای تقاضای جهانی انرژی طبق سناریو سیاست های نوین

 

نقشه انرژی جهانی با تغییر وزن تقاضا از کشورهای OECD به کشورهای غیر OECD در حال تغییر است. کشورهای غیر OECD بیش از ۹۰% رشد تقاضا را تا سال ۲۰۳۵ به خود اختصاص خواهند داد. رشد سریع جمعیت، رشد اقتصادی و افزایش درآمدها حجم تقاضای انرژی آن ها را بالا خواهد برد. در سال ۲۰۰۴، دو گروه مذکور تقاضای مشابهی داشته اما در سال ۲۰۳۵، تقاضای کشورهای غیر OECD به دوبرابر گروه دیگر خواهد رسید. میزان تقاضای ایالات متحده، دومین مصرف کننده برزگ دنیا، تا ۲۰۲۰ افزایش و بعد از آن روند نزولی آرامی را تا ۲۰۳۵ طی خواهد نمود. تا سال ۲۰۳۵ این تقاضا در کل ۲% رشد خواهد داشت. طبق این سناریو، حجم تقاضای اتحادیه اروپا در این مدت حدود ۷% و ژاپن ۴% کاهش خواند داشت.

 

در طول این بازه زمانی، رشد حجم تقاضای آسیا، ۶۳% از کل رشد جهانی خواهد بود. چین که اخیراًً به عنوان بزرگترین مصرف کننده انرژی شناخته شد، ۸۰% بیشتر از ایالات متحده در سال ۲۰۳۵ مصرف خواهد نمود. سرانه تقاضای انرژی این کشور به ۴۰% رسیده که بالاتر از متوسط جهانی و مشابه اتحادیه اروپا خواهد بود. تا سال ۲۰۲۵، چین ۴۰% رشد تقاضای جهانی را به خود اختصاص خواهد داد. بعد از این سال، رشد تقاضا به سمت کشورهای آسیایی درحال توسعه مانند هند و در گستره‌ای کوچکتر به جنوب شرق آسیا شیفت پیدا می‌کند. حجم کلی تقاضای انرژی هند تا ۲۰۳۵ به بیش از دو برابر می‌رسد که به لحاظ حجم، مشابه میزان اروپا ولی به لحاظ سرانه یک سوم آن می‌باشد.

 

نمودار ۳-۱: سهم مناطق جغرافیایی جهان در رشد تقاضای انرژی جهانی

 

 

 

Source: World Energy Outlook 2013

 

تقاضای انرژی خاورمیانه نیز به عنوان مرکز تقاضا، افزایش زیادی می‌یابد. این میزان به اندازه حجم روسیه وحدود ۷۰% کل تقاضای اتحادیه اروپا در سال ۲۰۳۵ خواهد بود. رشد اقتصادی و رشد طبقه متوسط، تقاضای برزیل را نیز۸۰% افزایش خواهد داد.

 

۳-۲-۲- چشم انداز بازار جهانی انرژی از منظر اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) در افق ۲۰۴۰^[۷۲]:

 

بازارهای جهانی نفت و دیگر سوخت‌های مایع هم در عرصه تولید و هم مصرف، وارد یک دوره تغییر دینامیک شده‌اند.. پتانسیل رشد تقاضا برای سوخت های مایع بر اقتصاد های نوظهوری چون چین و هند و خاورمیانه متمرکز می‌باشد، در حالی که تقاضا برای آن ها در ایالات متحده، اروپا و دیگر بازارهای نفت به اوج رسیده است. بعد از مدت‌ها ثبات در قیمت بالای نفت، توسعه در نگهداری و کارایی، رشد مصرف این سوخت را در میان مصرف‌کنندگان پیشرفته به آرامی کاهش داده است.

 

در کشورهای غیر عضو سازمان توسعه و همکاری اقتصادی (non-OECD)، رشد تقاضا در اقتصادهای مهمی چون چین، هند و برزیل متعادل شده و نسبت به دهه های پیش این رشد کاهش یافته است. اما در کل می‌توان گفت میزان رشد مصرف سوخت‌های مایع جهان تا سال ۲۰۴۰ به بیش از یک سوم (۳۳میلیون بشکه در روز) افزایش خواهد داشت، که دلیل اصلی آن، رشد اقتصادی جهانی خواهد بود. میزان رشد اقتصادی جهان در سال‌های ۲۰۱۲ و ۲۰۱۳ حدود ۳% بوده ولی از ۲۰۱۰ تا ۲۰۴۰ حدود ۳٫۵% خواهد شد. بیشترین رشد مربوط به حوزه غیر OECD بوده و میزان رشد اقتصادی در آن به طور متوسط از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۴۰ سالانه ۴% خواهد بود. این عدد در میان اعضای OECD حدود ۲٫۱% خواهد بود. حوزه غیر OECD کل نیز رشد تقاضای نفت و دیگر سوخت های مایع را به خود اختصاص خواهند داد. به ویژه اینکه آسیایی های غیر OECD و خاورمیانه ۸۵% کل افزایش در مصرف را در دست خواهند داشت. مصرف اعضای سازمان توسعه همکاری اقتصادی با ۴/۱ میلیون بشکه درروز کاهش از ۴۶ به ۶/۴۴ میلیون بشکه در روز تا سال ۲۰۴۰ خواهند رسید. در بیشتر اعضا، ثبات در رشد اقتصادی و ثبات یا کاهش جمعیت و سیاست های جدید آن ها در کارآ نمودن انرژی و کاهش مصرف در برخی حوزه ها، دلیل این روند خواهد بود. روند مصرف ایالات متحده ثابت بوده و در اروپا کاهش خواهد یافت. در میان اعضای سازمان OECD در آسیا، انتظار می‌رود کاهش وجود داشته و از ۷/۷ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۱۰ به ۲/۷ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۴۰ برسد. هر چند در کوتاه‌مدت شاهد افزایش در مصرف خواهیم بود. در کشورهایی مثل کره جنوبی، استرالیا و نیوزلاند رشد مصرف انرژی متوسط خواهد بود. سهم کشورهای غیر عضو OECD از ۴۷% در ۲۰۱۰ به ۶۳% در ۲۰۴۰ خواهد رسید. آسیا شاهد بیشترین میزان رشد جهانی خواهد بود و حجم آن ۴/۲۳ میلیون بشکه در روز خواهد بود که سهم چین از آن ۷/۱۰ میلیون بشکه در روز خواهد بود.

 

 

 

جدول ۳-۲: مصرف نفت، فرآورده‌های نفتی و سایر سوخت‌های مایع در مناطق جغرافیایی جهان ۱۹۸۰- ۲۰۴۰ (میلیون بشکه در روز)

 

 

 

Source: U.S Energy Information Administration outlook, 2014

 

1. 1. – Landalt ↑

 

1. 1. -Shafer ↑

 

1. 1. -cognative development ↑

 

1. 1. -motors development ↑

 

1. 1. -Soeral development ↑

 

1. 1. – Academic achievement ↑

 

1. 1. -play therapy ↑

 

1. 1. -Biologicall oriented ↑

 

1. 1. -Person oriented ↑

 

1. 1. -Life space-oriented ↑

 

1. 1. -Spenser ↑

 

1. 1. – mter person ↑

 

1. 1. -Ferobel ↑

 

1. 1. -Gardenr for children ↑

 

1. 1. -Decroly ↑

 

1. 1. -Shato ↑

 

1. 1. -Grosse ↑

 

1. 1. -Quera ↑

 

1. 1. -Perez ↑

 

1. 1. -Shtern ↑

 

1. 1. -Buhler ↑

 

1. 1. -Harlok ↑

 

1. 1. -Omwake ↑

 

1. 1. -Spadog ↑

 

1. 1. -Parten ↑

 

1. 1. -Yakoliev ↑

 

1. 1. -Merrhage ↑

 

1. 1. -Motor skills ↑

 

1. 1. -Learning Dmann ↑

 

1. 1. -closed- looped ↑

 

1. 1. -open-looped ↑

 

1. 1. -Kephart ↑

 

1. 1. -Preeplual-motor process ↑

 

1. 1. -Emotional relaxation ↑

 

1. 1. -Gean Piageh ↑

 

1. 1. -Campbell ↑

 

1. 1. -Emile ↑

 

1. 1. -Little Hans ↑

 

1. 1. -Phobia ↑

 

1. 1. -Psychomalye ↑

 

1. 1. -therapaile source ↑

 

1. 1. -childanalysis ↑

 

1. 1. -Hellmutch ↑

 

1. 1. – Anna freud ↑

 

1. 1. – Melanere Klein ↑

 

1. 1. -Mous takas ↑

 

1. 1. -Schaefer ↑

 

1. 1. -Suejenning ↑

 

1. 1. -Anna cattaneach ↑

 

1. 1. -Fisher ↑

 

1. 1. -Levy ↑

 

1. 1. -Solomon ↑

 

1. 1. -Conn ↑

 

1. 1. -Active play thraphy ↑

 

سند دولتی عبارت است ازسندی(اوراق و نوشتجاتی) که در ارتباط با اعمال خاص داخل در وظایف دولت توسط مأمورین دولتی تنظیم شده باشد. با توجّه به متن یک قانون مجازات انتشار و افشای اسناد محرمانه و سری دولتی، اسناد دولتی در معنای موسع تفسیر شده و این نوع ازسند منحصر به موارد نوشته نیست و ازآنجا که مصادیق مذکور در تعریف اسناد دولتی حصری نیستند، ‌بنابرین‏ سایر موارد مانند حافظه کامپیوتر، دیسک‌های اطلاعاتی و …را شامل می شود.^[۱۴۷]

اما ‌در مورد اسناد غیر دولتی، تعریفی وجود ندارد و لازم است که به تعریف سند در قانون مدنی استناد شود .تعریف اسناد دولتی به اسناد غیر دولتی قابل تعمیم نیست زیرا این تفسیر مخالف اصل تفسیر مضیّق قوانین کیفری است.^[۱۴۸]
به موجب مادّه۶۸۱ ( قانون تعزیرات) مصوّب سال ۱۳۷۵ ( هر کس عالماً دفاتر قباله‌ها و سایر اسناد دولتی را بسوزاند یا به هر نحو دیگری تلف کند به حبس از دو تا ده سال محکوم خواهد شد.) در این مادّه بر خلاف مادّه۶۸۲ ، که به( اسناد یا اوراق تجارتی و غیر تجارتی غیر دولتی) اشاره دارد این شرط که اتلاف سند موجب ضرر غیر باشد ذکر نشده و به عبارت دیگر ورود ضرر در تلف کردن اسناد دولتی مفروض انگاشته شده است. به نظر می رسد که منظور از اسناد یا دفاتر دولتی اسناد یا دفاتر (متعلّق) به دولت باشد و نه اسناد یا دفاتر (صادر شده) از سوی دولت و یا اسناد رسمی. ‌بنابرین‏ مثلاً تلف کردن سند مالکیت یک ساختمان دولتی را باید مشمول ماده ۶۸۱ ولی تلف کردن سند مالکیت منزل متعلّق به یک شخص دیگر را مشمول مادّه ۶۸۲ ق. م.ا دانست هر چند که هر دو از سوی دولت صادر شده اند.
به موجب « قانون الحاق موادی به قانون نحوه حفظ آثار و یاد حضرت امام خمینی » مصوّب سال ۱۳۶۹ (هر کسی عمداً به انهدام یا تخریب اسناد و نسخ و یا منحصر به فرد مکتوب حضرت امام خمینی (ره) و یا آثار غیر مکتوب، از قبیل سمعی و بصری اقدام کند، علاوه بر جبران خسارات وارده بر چهار ماه تا دو سال حبس از ده تا سی ضربه شلاق و بیست هزار تا دویست هزار ریال جزای نقدی و یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد، مگر مکتوباتی که جنبه شخصی داشته باشد)^[۱۴۹]
بند سوّم : اضرار به غیر
تخریب از جرایم مقیّد است و تحقّق نتیجه مجرمانه (خرابی مادی مال مورد تجاوز) برای تحقّق جرم ضروری است لذا اگر مرتکب اعمالی انجام دهد که بدون صدمه زدن به عین مال، از ارزش مالی آن کاسته شود از مصادیق جرم تخریب نیست(مثل اینکه در کنار منزلی زباله‌دانی احداث شود و موجب کاهش ارزش آن شود).^[۱۵۰]
در این مورد بین حقوق ‌دانان اختلاف نظر وجود دارد عده‌ای اعتقاد دارند ضرورتی ندارد که ضرر وارد شود اینان می‌گویند از آنجا که مقنّن در قانون مجازات اسلامی این بزه را به طور مطلق بیان نموده و در مواردی هم که مصادیقی از تخریب را ظاهراًًً جرم مقیّد تلقی ‌کرده‌است و حصول نتیجه«و به تعبیر دیگر ورود ضرر به مال را» به طور ضمنی خواستار شده است(به عنوان مثال جرم موضوع ماده ۶۸۴ ق. م.ا) در عین حال اطلاق ماده منصرف از ضرورت و شرط حصول خسارت به غیر است«مثل گندمی که زمان درو کردن آن فرا رسیده باشد و مرتکب آن را بدون اجازه مالک درو کند، صرف انجام این مقدار عمل تخریب محسوب می شود».لذا باید گفت صرف وجود و احراز قصد ضرر که همان علم و عمد در ارتکاب عمل بدون مجوز می‌باشد کافی است و ورود ضرر بالفعل به غیر که علی الاصول از نتایج این جرم است ضروری نیست .^[۱۵۱]اما باید اذعان داشت این نظر بیان شده نظر اکثریت نمیباشد و بسیاری از حقوق ‌دانان اعتقاد به وجود ضرر دارند.^[۱۵۲]

1. مفهوم و انواع اضرار به غیر

اضرار در لغت به معنای گزند رسانیدن، زیان زدن به کسی آمده است.^[۱۵۳]
جرم خسارت از جرایمی است که نتیجه نهایی آن ورود خسارت و ضرر و زیان به اموال و اشیا اشخاص اعم از حقیقی و یا حقوقی است. مطالبه خسارات و ضررهای وارده علاوه بر اینکه در قانون آیین دادرسی کیفری برای مجنی علیه و زیان دیده از جرم مورد توجّه قرار گرفته در بعضی از جرایم و بخصوص در جرم تخریب در متن مواّد قانونی ماهوی هم به صورت جبران خسارات وارده از طرف مرتکب، پیش‌بینی شده است.^[۱۵۴]
ضرر و زیان قابل مطالبه به موجب ماده (۹) قانون آیین دادرسی کیفری به شرح ذیل می‌باشد:

1. ضرر و زیان های مادّی که در نتیجه ارتکاب جرم حاصل شده است.
2. منافعی که ممکن الحصول بوده و در اثر ارتکاب جرم، مدعی خصوصی از آن محروم و ‌متضرر می‌شود.

در قانون آیین دادرسی جدید ضرر و زیان معنوی از خسارات و ضرر و زیان های وارده و قابل مطالبه حذف گردیده است.
اکنون بعد از ذکر این مقدّمه به انواع ضرر اشاره می کنیم:
ضرر و زیان مادی یا خسارات مادی: عبارت است از خساراتی که به بدن شخص یا دارایی او وارد شده باشد مانند جراحت واردکردن و شکستن پنجره. ^[۱۵۵]
و در تعریفی دیگر ضرر و زیان مادی^[۱۵۶]، ضرر مالی و بدنی را گویند و در مقابل ضرر و زیان معنوی استعمال می شود. این ضرر ممکن است مستقیم باشد بدین صورت که بین آن و فعل منشاء ضرر رابطه علیّت وجود دارد و دادرس حکم به جبران آن می‌دهد یا غیر مستقیم بدین نحوه که ضرری که بین آن و فعل منشأ ضرر رابطه علیّت محرز و محسوس نیست، و دادگاه حکم به جبران آن نمی‌دهد.^[۱۵۷]
خسارات وارده ممکن است عمدی و ممکن است غیر عمدی باشد و آن خسارتی است که بدون قصد وارد گردد، ضرر و زیان و خسارات جرائم تخریب و احراق و اتلاف اموال و حیوانات مقرّر در قانون مجازات عمومی از نوع خسارات عمدی است. همین طور اموال غیر عینی و غیر ملموس مشمول عنوان تخریب قرار نمی گیرد، مثل این که کسی به طلب یا حق اختراع یا اسرار تجاری دیگری صدمه ای وارد کرده و یا با دستکاری در برنامه رایانه آن را مختل نماید. این شرط درحقوق انگلستان نیز وجود دارد و این موارد تخریب کیفری محسوب نمی شوند و این یکی از تفاوت های موجود بین تخریب و سرقت درحقوق انگلستان است .^[۱۵۸]

ویکیپدیا دانشنامه آزاد خدمت را اینگونه تعریف می کند: در اقتصاد، یک خدمت کالای نامحسوس است. به طور خاص تر خدمات معادل نامحسوس کالای اقتصادی هستند. ارائه خدمات اغلب یک فعالیت اقتصادی است که انجام نمی گیرد مگر با یک قرارداد اختصاصی که از سوی خریدار و مالکیت اختصاصی آنچه که خریداری شده است را به دست می آورد. خدمت عبارت است از محصولی که در برگیرنده فعالیت‌ها و منافع یا برآورنده نیازهایی است که برای فروش عرضه می‌شوند. در واقع خدمات فعالیت های اقتصادی هستند که ارزش آفرینی کرده و منافعی را در زمان و مکان مشخص برای مشتری فراهم می‌کنند( سادات داوری ، ۱۳۹۲)

 

۲-۱-۲ ماهیت و طبقه بندی خدمات

 

هرچیزی که شرکت به بازار عرضه می‌کند، گاه همراه با مقداری خدمت است. خود خدمت می‌تواند بخش کوچک یا بزرگی از هرآنچه عرضه می شود باشد. در اینجا پنج طبقه از آنچه که بازار عرضه می شود را می توان به پنج طبقه از یکدیگر تفکیک کرد ( کاتلر ، ۱۳۸۵)

 

1. 1. کالای محسوس محض: اغلب آنچه عرضه می شود کالای محسوس است. نظیر صابون، خمیردندان یا نمک. در اینجا هیچ خدمتی همراه کالا نیست.

 

1. 1. کالای محسوس همراه با خدمت: آنچه عرضه می شود از یک کالای محسوس همراه با خدمت یا خدماتی که برای افزایش جاذبه مصرفی به آن افزوده شده تشکیل می شود. برای مثال یک تولیدکننده اتومبیل باید چیزی بیش از یک اتومبیل برای فروش داشته باشد.

 

1. 1. دورگه: آنچه که در این طبقه عرضه می شود از دو بخش مساوی کالا و خدمات تشکیل می شود. برای مثال مردم به رستوران هایی بیشتر توجه می‌کنند که غذا و نیز خدمات خوبی دارند.

 

1. 1. خدمات عمده همراه با کالا و خدمات اندک: در این طبقه آنچه که عرضه می شود اغلب خدماتی است که خدمات اضافی و یا کالاهایی همراه دارند، برای مثال مسافران خطوط هواپیمایی خریدار حمل و نقل اند.

 

1. خدمات محض: آنچه که عرضه می شود خدمت است مثلاً بچه داری، روان درمانی و ماساژ دادن.

۲-۱-۳ تقسیم بندی خدمات

 

خدمات را می توان به روش های مختلفی تقسیم کرد. اولین روش، تقسیم خدمات بر اساس منشاً ایجاد آن است. آیا منشا ایجاد خدمت، انسان است یا ماشین؟ خدمات ماشینی بسته به اینکه خودکار باشند یا نیازمند نظارت افراد ماهر یا نیمه ماهر، متفاوت اند. خدمات انسانی نیز از نظر اینکه توسط افراد ماهر یا نیمه حرفه ای و یا حرفه ای انجام می‌شوند باهم فرق دارند. در شکل انواع مختلف خدمات ماشینی و انسانی آمده است.

 

خدمات ماشینی

 

خودکار : کارواش

 

نیمه ماهر :

 

تاکسی

 

ماهر :

 

خلبانی

 

خدمات انسانی

 

غیرحرفه ای: نگهبانی

 

ماهر :

 

لوله کشی

 

حرفه ای :

 

وکلا

 

شکل ۱-۲ انواع مختلف خدمات ( کاتلر و آرمسترانگ^[۲۴] ، ۱۳۸۷)

 

بعضی از خدمات نه تمام آن ها مستلزم حضور مشتری است. ارائه خدمات دندانپزشکی، مستلزم حضور مشتری است. خدمات از نظر اینکه برطرف کننده نیاز شخصی یا نیاز غیرشخصی باشند نیز بایکدیگر فرق می‌کنند. بین مقدار وجهی که پزشکان بابت ارائه خدمات پزشکی از بیماران

 

خصوصی مطالبه می‌کنند با مبلغی که ‌بر اساس قرارداد از کارکنان شرکت ها وصول می‌کنند تفاوت وجود دارد. و سرانجام، اهداف ارائه کننده خدمات می‌تواند انتفاعی یا غیرانتفاعی باشد و مالکیت آن خصوصی و یا عمومی، که این خصوصیات تنوع در نوع مؤسسات خدماتی را در پی دارد.

 

در نوع دیگر از طبقه بندی ، خدمات به انواع ذیل تقسیم بندی می‌شوند :

 

1. 1. خدمات به قصد مبادله شامل بانکداری بیمه، حمل و نقل و غیره

 

1. 1. خدمات حرفه ای که در برگیرنده آگاهی و مهارت افرادی چون حسابداران، وکلا، پزشکان، مهندسین و غیره می‌باشد.

 

1. خدمات مصرفی شامل آن دسته از خدمات که به وسیله افرادی چون توزیع کننده مواد غذایی، نظافت چی ها، مکانیک ها و غیره انجام می پذیرد( ولز^[۲۵]،۱۹۹۷)

۲-۱-۴ ارکان تشکیل دهنده یک سازمان خدماتی

 

خدمتی که ارائه می شود تحت تاثیر دوعامل قابل رؤیت و غیرقابل رؤیت قرار می‌گیرد. (به نمودار توجه کنید). به یک مشتری که برای گرفتن وام (خدمت) به بانک مراجعه می‌کند توجه نمایید. مشتری کسانی را می بیند که برای گرفتن وام وسایر خدمات در بانک منتظر هستند. همچنین او محیط فیزیکی (ساختمان، بخش داخلی، تجهیزات و مبلمان) و نیز کارکنان بانک را می بیند. فرایند تولید و سیستم سازمانی که این فعالیت های قابل رؤیت را انجام می‌دهند در پشت صحنه قرار دارند و قابل رؤیت نمی باشند. ‌بنابرین‏ مجموعه ای از متغیرها می‌توانند بر نتیجه کار سازمان خدماتی اثر بگذارند و نیز اینکه آیا مشتری راضی خواهد شد یا نه و نسبت به شرکت وفادار خواهد ماند یا خیر از جمله عواملی هستند که بر نتیجه کار سازمان خدماتی اثر می‌گذارند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سازمان خدماتی محیط فیزیکی سیستم داخلی سازمان تماس کارکنان برای مشتری قابل روئیت است برای مشتری قابل روئیت نیست

خدمت

 

سایر خدمات

 

مشتری الف

 

مشتری ب

 

تبلیغ

 

صورت حساب و پرداخت

 

تماس مشتریان

 

داستان های موجود در رسانه ها

 

گفته و ادعاهای فروشنده

 

رابطه متقابل و مستقیم

 

رابطه متقابل و غیرمستقیم

 

شکل ۲-۲- سازمان خدماتی به عنوان یک سیستم ( عسکری ، ۱۳۸۶ )

 

۲-۱-۵ ویژگی خدمات و خدمات بانکی

 

الف ) ویژگی های عمومی خدمات

 

1. 1. ناملموس بودن: ناملموس بودن خدمات بدین معنی است که خدمات را نمی توان قبل از خرید مشاهده کرد، چشید، احساس کرد، شنید و یا بو کشید. خریداران برای کاهش عدم اطمینان، به دنبال سیگنال هایی هستند که کیفیت خدمات را برایشان مشخص می‌کند. آن ها از محل، افراد، قیمت، تجهیزات، و ارتباطاتی که به چشم می بینند، ‌در مورد کیفیت قضاوت می‌کنند.

 

1. 1. مشارکت مصرف کننده: معمولاً مشتری به طور مستقیم درگیر تحویل خدمت می شود به طور مثال درمان پزشکی در صورتی که بیمار حاضر نباشد امکان پذیر نیست.

 

1. 1. فناپذیری: به دلیل اینکه یک خدمت فناپذیر است، امکان انبار کردن آن میسر نمی باشد، به طور مثال یک صندلی قطار از لندن به مقصد گلاسکو در ساعت ۹ صبح هنگامی که قطار به سمت ایستگاه مقصد حرکت ‌کرده‌است برای همیشه رفته است.

 

1. 1. نامرئی بودن عملیات و بازاریابی: مکرراً همان افرادی که فروش خدمات را انجام می‌دهند، تحویل خدمت را نیز برعهده دارند. این موضوع تأکید بر آموزش و کارایی عملیات دارد . طراحی فرایند نیازمند اطمینان از جریان آرام عملیات از یک سطح به سطح دیگر است.

 

 

1. به علت پاک نکردن آلودگی از گناه به وسیله نور توبه، تاریکی و تیرگی گناهان بر دل زیاد می شود به حدّ «رین و طبع » می‌رسد که دیگر قابل پاک شدن نیست. زیرا هر گناهی که شخص مرتکب می شود، ظلمتی در دلش به وجود می‌آید؛ مانند نَفَسی که به آینه دمیده می شود. چنان که ظلمت گناهان بر قلب زیاد گردد،رین (چرک) زیاد می شود. آن گونه که بر اثر زیادی نفَس به آینه، صفحه آن را زنگ فرا می‌گیرد و هرگاه رین قلب زیاد شود، «طبع» می‌گردد؛(یعنی مُهر و بسته می شود، به طوری که در تشخیص حق و پذیرش آن دچار تردید و اشتباه می‌گردد. بر اثر زیاد شدن زنگ آینه سطح آن را جِرم فرا می‌گیرد، به گونه ای که دیگر قابل صیقل نخواهد بود.) چنین قلبی در منابع روایی اسلام قلب «مَنکوس» و «اَسود»نامیده شده است. از مطالب مذبور در می یابیم که توبه از گناه، واجب فوری است و بر مرتکب واجب است که پیش از دیدن مرگ، توبه کند تا خداوند توبه اش را بپذیرد.^[۹۴] اگر چه توبه تا به هنگام مرگ از انسان گناهکاری که توفیق توبه را پیدا نکرده، پذیرفته می شود، لکن در آیات و روایات، تأخیر در آن مذمت شده و به تعجیل آن توصیه شده است. از آیه شریفه «انما التوبهعلی الذین یعلمون السوءُ بجهاله ثم یتوبون من قریب»،^[۹۵] فهمیده می شود که پذیرش توبه از سوی خداوند منوط به دو شرط است: ۱ـ عمل گناه و جُرم و سوء از روی جهالت باشد. ۲ـ توبه، به فاصله اندکی از گناه انجام گیرد، که در اینجا تأکید بر قسمت دوم آیه ( ثم یتوبون من قریب) می‌باشد. در روایات نیز به تعجیل در توبه و عدم تأخیر آن بسیار تأکید شده است. رسول خدا فرمود: « یا بن مسعود، تقدم الذنب و تؤخر التوبه، ولکن قدم التوبه و آخر الذنب، فان الله تعالی فی کتابه “بل یردو الانسان لیفجُر الامامه.”^[۹۶]همچنین علی علیه السلام می فرماید:«ان فارقت سیئه فعجل محوها باالتوبه.»^[۹۷]

نکته شایان توجه اینکه تا زمانی که شخص مرگ را به چشم ندیده است، توبه پذیرفته می شود. اما هنگام رؤیت یأس و مرگ مورد قبول واقع نمی شود، چنان که به اجماع علما، چنین توبه ای باطل و بی فایده است. قرآن کریم می فرماید:« و نیست کسانی که گناهانی را بجا می آورند و از آن توبه نمی کنند تا هنگامی که مرگشان فرا رسد، آنگاه می‌گویند: اینک توبه کردم و نیست توبه برای کسانی که با کفر می میرند، که برایشان عذاب دردناکی آماده کرده ایم.»^[۹۸] در روایتی نیز آمده است که شخصی از امام رضا علیه السلام پرسید: با اینکه فرعون به خدا ایمان آورده و به وحدانیت خدا اقرار نموده بود، چرا خداوند او را غرق نمود؟ حضرت در پاسخ فرمود: او هنگامی ایمان آورد که مرگ و یأس را دید و ایمان هنگام رؤیت مرگ و یأس مورد قبول واقع نمی شود.^[۹۹] امام باقر علیه السلام می فرماید: « اذا ظلمت النفس هذه ( و اهوی بیده الی خنجرته ) لم یکن العالم التوبه و کانت للجاهل توبه »^[۱۰۰]

 

۱ـ۲ـ۴ـ پذیرش توبه

 

پس از پی بردن به عظمت توبه این سؤال مطرح می شود که آیا توبه پذیرفته می شود یا خیر؟

 

در این زمینه آیات شریفه و روایات روشنگر مسأله هستند. خداوند رحمان در آیه شریفه می فرماید: « الم یعلموا ان الله هو یقبل التوبه عن عباده؛ آیا نمیدانند این خداوند است که توبه بندگانش را می پذیرد؟^[۱۰۱]

 

از این آیه دو نکته استفاده می شود که اولاً: توبه پذیر تنها خداوند است و ثانیاًً: خداوند توبه بندگانش را می پذیرد. قریب به همین مضمون در آیه شریفه دیگری نیز وارد شده است که خداوند تبارک و تعالی می فرماید: « و هو الذی یقبل التوبه عن عباده و یعفوا عن السیئات»^[۱۰۲]

 

در همین زمینه حدیثی از امیر المؤمنین علیه السلام به چشم می‌خورد که می فرماید: « من اعطی التوبه لم عدم القبول و من اعطی الاستغفار لم یحرم المغفره»^[۱۰۳]

 

‌بنابرین‏ مسلم است که در صورت ثبوت توبه، قبول آن از سوی خداوند حتمی است. کما اینکه این قول الهی نیز مؤید این معنا است با ( ان الله لا یغفر ان یشرک به و یغفر ما دون ذلک لمن یُشاء)

 

۱ـ۲ـ۵ـ زمان پذیرش توبه

 

این مبحث در دو گفتار تنظیم شده است، در گفتار اول زمان پذیرش توبه در قانون مجازات اسلامی و در گفتار دوم زمان پذیرش توبه از دیدگاه فقهای اسلام بررسی می شود. در گفتار اول هم در قانون مجازات مصوب سال ۱۳۷۰ و هم در قانون مجازات مصوب ۱۳۹۲ زمان پذیرش توبه بررسی می‌گردد. در گفتار دوم نیز زمان پذیرش توبه هم از دیدگاه فقهای امامیه و هم از دیدگاه فقهای اهل سنت مورد بررسی قرار می‌گیرد.

 

۱ـ۲ـ۵ـ۱ـ زمان پذیرش توبه در قانون مجازات اسلامی

 

‌در مورد پذیرفتن توبه بعد از اثبات جرم اختلاف است. از این رو مباحث این گفتار را در دو بند جداگانه و سپس در دیدگاه فقهای اسلام مورد بررسی قرار می‌دهیم.

 

۱ـ۲ـ۵ـ۱ـ۱ـ زمان پذیرش توبه در قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۷۰

 

قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۰ در موارد مختلف به شرح زیر احکام مربوط به توبه را پیش‌بینی نموده است: ماده ۷۲ این قانون ‌در مورد توبه زناکار مقرر می‌دارد: « هرگاه کسی به زنایی که موجب حد است، اقرار کند و بعد از اقرار توبه نماید، قاضی می‌تواند برای او از ولی امر، تقاضای عفو نماید یا حد را بر او جاری کند.»^[۱۰۴]

 

در ماده ۸۱ قانون مکرر آمده است: « توبه مرد یا زن زانی قبل از اقامه شهادت مسقط حد است، اما توبه وی بعد از اقامه شهادت مسقط حد نیست.» همچنین ماده ۱۲۵، توبه مرتکب لواط یا تفخیذ و یا نظایر آن را قبل از اقامه شهادت، مسقط حد دانسته، ولی توبه بعد از شهادت را مسقط حد ندانسته است و در ماده ۱۲۶ ( در باب حد لواط ) آمده است: « چنانچه فرد، بعد از اقرار توبه نماید، قاضی می‌تواند از ولی امر برای او تقاضای عفو نماید.» یعنی توبه را سبب عفو قاضی دانسته است نه سبب سقوط مجازات.

 

ماده ۱۳۲ و ۱۳۳ این قانون نیز ‌در مورد مساحقه، همان حکم لواط را پیش‌بینی نموده است. ‌در مورد توبه قاذف قانون مذکور ساکت است. مواد ۱۸۱ و ۱۸۲ قانون مذکور ‌در مورد شرب خمر نیز احکام مربوط به لواط و مساحقه را جاری نموده است و بند پنجم ماده ۲۰۰ ‌در مورد حد سرقت، توبه سارق را قبل از دستگیری مسقط حد دانسته است و در تبصره همین ماده توبه سارق را بعد از دستگیری مسقط حد ندانسته است. ناگفته نماند که قانون‌گذار سال ۱۳۷۰ ‌در مورد حد قوادی و محاربه، درباره این موضوع که آیا توبه، موجب سقوط مجازات است یا خیر، سکوت ‌کرده‌است؛ ‌در مورد توبه محارب به رغم اینکه ماده ۲۱۱ قانون حدود و قصاص مصوب ۱۳۶۱ صراحت بر این داشت که توبه محارب قبل از دستگیری موجب سقوط مجازات است.^[۱۰۵]

دیدگاه دیگری که در این خصوص وجود دارد اشاره می‌کند که سازمان بازرسی کل کشور یک دادگاه اختصاصی اداری است، مراجع اختصاصی اداری به موجب قوانین خاص ایجاد گردیده اند و خارج از سازمان قضائی رسمی تشکیل شده اند و صلاحیت عام محاکم را محدود می نمایند، نوع ارتباطی که آن ها باقوه قضائیه دارند معیار تشخیص آن ها نمی باشد بلکه همه ی آن ها باید در یک نقطه مشترک باشند وآن نیز اداره است ‌به این معنا که علاوه برادارات و سازمان های اجرایی قوه مجریه، شامل تمام دستگاه‌ها و موسساتی که فعالیت آن ها قابل تفکیک از امور سیاسی، قضائی و تقنینی صرف است، می شود. در بیانی رساتر، صلاحیت دادگاه های اختصاصی اداری محدود به دعاوی اداری، استخدامی، انضباطی، مالیاتی، ساختمانی واجتماعی است.

حال که هر دو نهاد را بررسی نمودیم، باید دید که سازمان بازرسی کل کشور به کدام یک قرابت بیشتری دارد.

نخست، درهنگام تدوین اصل ۱۷۴ قانون اساسی مسئله ای مطرح می شود که اساساً این نهاد چه تفاوت بارزی با دیوان عدالت اداری خواهد داشت که نایب رئیس در این خصوص ذکر می کند: « دیوان عدالت اداری در صورتی است که کسی شکایت کند ولی این شکایت نیست.»^[۱۲۱] این نظر به وضوح می رساند که تنها تفاوت سازمان بازرسی کل کشور با دیوان عدالت اداری آن است که سازمان می‌تواند به صورت مستقل نیز به بازرسی و نظارت بپردازد. همان‌ طور که در تبصره ماده ۲ قانون تشکیل سازمان بازرسی نیز به آن اشاره شده است.^[۱۲۲]

دوم، قوه قضائیه مسئولیت حمایت از حقوق فردی واجتماعی و مسئول تحقق بخشیدن به عدالت است و در همین راستا به ایجاد محاکمی در درون خود می پردازد.^[۱۲۳] سازمان بازرسی کل کشور بنابر سند قانون اساسی برای نظارت بر حسن اجرای قوانین در ادارات زیر نظر قوه قضائیه ایجاد شده است. همان‌ طور که دیوان عدالت اداری و دیوان عالی کشور به موجب قوانین برای نظارت بر حسن اجرای قوانین ایجاد گردیده اند.

سوم، ‌بر اساس ماده ۴ قانون تشکیل سازمان، مدیریت سازمان از میان قضات انتخاب می شود و در تبصره ی آن مقرر می شود که رئیس هیات بازرسی و بازرس می‌توانند قاضی باشند که در این صورت اگر بیم تبانی یافرار متهم یا از بین بردن دلایل و مدارک برود، می‌توانند تا پایان بازرسی ‌بر اساس مقررات آیین دادرسی به صدور قرار تامین که امری ترافعی است، بپردازند و چنانچه بخواهند به صدور قرار بازداشت بپردازند باید رئیس سازمان پیشنهاد دهد و رئیس دادگستری محل نیز به آن اقدام نماید.

چهارم، ‌بر اساس تبصره ماده ۱۰ قانون تشکیل سازمان، عدم انجام پیشنهادات سازمان، دارای ضمانت اجرا می‌باشد و متخلف مشمول مجازات مقرر در ماده ۵۷۶ قانون «مجازات اسلامی» خواهد شد. ^[۱۲۴]

پنجم، ‌بر اساس اصل ۱۷۹ قانون اساسی^[۱۲۵] قضات دادگاه ها دارای شان تفسیر قضائی مقررات و آیین نامه ها می‌گردند. همان‌ طور که در بند الف ماده ۶ آیین نامه اجرایی قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور چنین شانی را برای بازرسان قرار می‌دهد و به آن ها این اختیار را می‌دهد که اگر از آیین نامه ها وسایر مصوبات نهادهای مشمول نظارت سازمان شکایت شود، سازمان ضمن بررسی در صورت احراز تخلف، یک نسخه از گزارش خود را به دیوان عدالت اداری ارسال می کند تا در هیات عمومی مورد بررسی قرار گیرد و همچنین در ماده ۵۰ آیین نامه نیز پیش‌بینی شده است که اگر آیین نامه ها، تصویب نامه ها، بخشنامه ها و دستورالعمل های دستگاه های بازرسی متضمن نقض قانون یا مغایرت ‌با شرع تشخیص داده شوند، سازمان می‌تواند مستقلاً ابطال آنهارا از دیوان عدالت اداری خواستار شود.

با توجه به جایگاه سازمان که زیر مجموعه ی قوه قضائیه قرار می‌گیرد، ریاست آن و برخی از اعضای آن از میان قضات مانند برخی از دادگاه های اختصاصی اداری انتخاب می‌گردند، ضمانت اجرای تصمیمات سازمان برخلاف تصمیمات کمیسیون اصل ۹۰ که ضمانت اجرایی ندارد، شان تفسیر قضائی بازرسان و رجوع سازمان برای ابطال تصمیمات خلاف قانون به دیوان عدالت اداری و عدم صلاحیت خود در ابطال اینگونه تصمیمات می توان استنتاج نمود که این دستگاه یک سازمان بازرسی است که در هیچ یک از قالب های ذکر شده جای نمی گیرد و باید آن را یک نهاد بازرسی که دارای ماهیت ویژه است، به شمار آورد. هرچند که پیشتر اشاره نمودیم که ناگزیر باید سازمان را ملبس به لباس مؤسسه‌ دولتی به موجب قانون بنماییم.^[۱۲۶]

بندسوم. آسیب قانون‌گذار به اصل استقلال وکلا

وابستگان دادگستری به ویژه وکلا نقش مؤثری در تحقق عدالت دارند، ‌بنابرین‏ استقلال آن ها از اهمیت ویژه ای برخوردار است. حقوق بین الملل نیز ‌به این مسئله بی توجه نبوده است و در «…. بند ۹ مقدمه ی اصول پایه ی نقش وکلا مصوب هشتمین کنگره ی ملل متحد درباره ی پیشگیری از جرم و رفتار با مجرمان ۱۹۹۰ بیان می‌دارد:

«…. حمایت کافی از حقوق بشر و آزادی های اساسی که کلیه ی افراد محق به برخورداری از آن ها هستند، خواه درابعاد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی یا مدنی، سیاسی مستلزم آن است که کلیه ی افراد دسترسی مؤثر به خدمات حقوقی وکلای حرفه ای مستقل داشته باشند.»

 

با وجود اینکه این برنامه­ ها مفید هستند، اما مشکلات بالقوه­ای نیز برای سازمان ایجاد ‌می‌کنند. اول اینکه همکاری مدیریت و کارکنان در طراحی و اجرای برنامه ضروری است. در غیر این صورت ممکن است هریک از طرفین برنامه را فرصتی جهت کسب امتیاز از طرف دیگر بداند. دوم اینکه برنامه ­های عملی باید تا اجرای کامل دنبال شوند. طرح­ها ممکن است در میان انبوه مشکلات اداره و محیط کار به فراموشی سپرده شوند.

 

هریک از اعضای سازمان باید در نظر داشته باشند که از طرح­های تهیه شده به طور کامل پیروی کنند. سومین مشکل، عدم حمایت از مدیریت میانی است که برای اجرای برنامه، تحت فشار مدیریت عالی و کارکنان قرار دارد؛ و در نهایت برنامه ­های بهبود کیفیت زندگی کاری باید توامأ بر بهبود کیفیت زندگی کاری و حفظ کارایی سازمان متمرکز شوند و به طور اساسی هیچ گونه ناسازگاری بین منافع کارکنان و منافع سازمان وجود نداشته باشد (گریفین و مورهد^[۱۱۴]، ترجمه الوانی و معمارزاده، ۱۳۸۷).

 

• 1. عوامل مؤثر در کاهش کیفیت زندگی کاری

برای بسیاری از کارکنان، کیفیت زندگی کاری با آن دسته از شرایط سازمانی همراه است که قادر به تأمین تمایلات و خواسته­ های مهمی نظیر نیاز به مسئولیت، چالش، معناداربودن، خودگردانی، شناخته شدن، کامیابی، انصاف و عدالت، امنیت و اطمینان خاطر نیستند. شرایط سازمانی متداولی که موجب عدم تأمین این خواسته ­ها می­ شود عبارت است از:

 

۱-مشاغلی که اهمیت، تنوع، هویت، استقلال، بازخورد و بار کیفی چندانی ندارند.

 

۲-ارتباط به شدت یک سویه و مشارکت ناچیز در تصمیم ­گیری

 

۳-نظام پرداختی مبتنی بر عملکردی نیست که به طور عینی اندازه ­گیری می­ شود و فرد نیز بر آن کنترل دارد.

 

۴-سرپرستان و شرح وظایف یا خط­مشی­های سازمانی که نمی ­توانند به فرد منتقل کنند که سازمان چه انتظاری از وی دارد و به چه چیز پاداش می­دهد.

 

۵-خط­مشی ها و رویه ­های امور کارکنان که تبعیض­آمیزند و اعتبار ناچیزی دارند.

 

۶-موقعیت­های استخدامی که بر پایه آن ‌می‌توان افراد را به دلخواه اخراج کرد.

 

با این اوصاف باید خاطر نشان کرد که وضعیتی که برای یک فرد کیفیت نازل زندگی کاری ایجاد می­ کند، شاید برای فرد دیگری همین تأثیر را نداشته باشد، زیرا افراد خواسته ­ها و تمایلات متفاوت دارند (شیمون و دولان، ترجمه صایبی و طوسی، ۱۳۸۰).

 

اگر بخواهیم یکی دیگر از عوامل مؤثر بر تعهد سازمانی را نام ببریم باید به تحقیقات ماتیو و زاجاک اشاره داشته باشیم.

 

ماتیو و زاجاک (۱۹۹۰) دریافتند که تعاریف و اندازه ­گیری های گوناگون از تعهدسازمانی در یک موضوع مشخص اشتراک دارند و آن این است که این مفهوم در رویکردها غالبأ حلقه اتصال دهنده یا ‌پیوند دهنده فرد به سازمان درنظر گرفته می­ شود. ماتیو و زاجاک با تجزیه و تحلیل یافته ­های بیش از دویست تحقیق در زمینه تعهد سازمانی به ارائه یک الگوی نظری در خصوص سه مقوله زیر پرداخته­اند:

 

۱-عوامل پیش نیاز، ضروری و مؤثر و موجب تعهد سازمانی

 

۲-عوامل همبسته با تعهدسازمانی

 

۳-نتایج، آثار و پیامدهای تعهدسازمانی

 

عوامل ضروری و مؤثر برای ایجاد تعهد در پنج دسته تقسیم می­شوند که عبارتند از:

 

۱-ویژگی­های شخصی مؤثر بر تعهدسازمانی: ویژگی­هایی مانند سن، جنسیت، تحصیلات، ازدواج، سابقه در سازمان و سمت سازمانی، استنباط از شایستگی­های شخصی، توانایی­ ها، حقوق و دستمزد و سطح شغلی در میزان تعهد فرد به سازمان مطبوعش مؤثر است.

 

۲-خصوصیات شغلی و تعهدسازمانی: تحقیقات ماتیو و زاجاک (۱۹۹۰)، در این خصوص تأیید می­ کند که مشاغل غنی شده، موجب تعهدسازمانی بیشتر می­ شود. خصوصیات شغلی به دست آمده از تحقیقات شامل مهارت، استقلال، چالش و دامنه شغلی است. تنوع مهارت با تعهدسازمانی رابطه مثبت بسیار ضعیفی دارد.

 

۳-تأثیر روابط گروهی و رابطه با رهبر بر تعهد: در این باره به مواردی مانند انسجام گروه، وابستگی متقابل وظایف، ملاحظه­کاری و ساخت­دهی مدیران، ارتباط با رهبر و رهبری مشارکتی اشاره شده است.

 

۴-ویژگی­های سازمانی و تعهدسازمانی: در تعدادی از مطالعات، میان اندازه سازمان و تعهدسازمانی همبستگی معنی دار مشاهده شده است، به نظر می­رسد در سازمان­ های بزرگ که امکانات ترفیع بیشتر است، این امر به تعهدسازمانی می­انجامد. همچنین استنباط کارمند از عدم تمرکز با میزان مشارکت واقعی رابطه داشته، با درگیر شدن در سازمان، تعهد بیشتری به سازمان پیدا می­ کند.

 

۵-وضعیت نقش و تعهد سازمانی: در تحقیقات انجام شده، وضعیت نقش را از طریق تضاد نقش، ابهام نقش و تعداد نقش اندازه گیری کرده ­اند. با توجه به مطالعات انجام­شده وضعیت نقش یکی از مقدمات ایجاد تعهد است (اسماعیلی،۱۳۸۰).

 

یکی دیگر از متغیرهای مرتبط با تعهدسازمانی، تعارض کار-خانواده است. نماریوپام^[۱۱۵] و مانت (۲۰۰۴) نیز معتقدند که بین تعارض کار-خانواده و تعهدسازمانی ارتباط وجود دارد و تعهد سازمانی یک پیشایند کناره­گیری روانی از شغل است. احتمال اینکه کارکنان برخوردار از تعهدسازمانی بالا سازمان را ترک گویند، کمتر است.

 

پژوهش­های بیشمار نشان داده است که تعارض کار-خانواده برای افراد و سازمان­ها به یک اندازه اهمیت دارد. این تعارض در سازمان­ها باعث کاهش بهره ­وری، تعهد سازمانی و رضایت شغلی و افزایش تأخیر و کناره­گیری از کار می­ شود (کوهن و براور^[۱۱۶]، ۲۰۰۶؛ کونولی^[۱۱۷]، ۲۰۰۰).

 

طبق الگوی تعهدسازمانی آلن ومایر (۲۰۰۴) زمانی که نقش­های شغلی در نقش­های خانوادگی ایجاد تداخل می­ کند (مثلأ نگهداری فرزند یا یک فرد سالمند) احتمالأ سطح تعهدعاطفی افراد نسبت به سازمان کاهش می­یابد. از سوی دیگر ممکن است افراد داری تعهد عاطفی قوی نسبت به سازمان، نقش­های خانوادگی خود را تعارض­آمیز درک نکنند. مؤلفه دوم الگوی آلن ومایر تعهد مستمر است که فرد به دلیل اینکه سرمایه ­گذاری­های انجام­شده در شغل مثل سال­های خدمت یا دانش تخصصی کسب شده، هدر نرود ‌در کار می­مانند. افرادی که احساس ‌می‌کنند امکان تغییر شغل برای آن ها زیادتر است از سطوح پایین­تری از تعهد برخوردارند. اگر نقش­های خانوادگی در نقش­های شغلی تداخل ایجاد کند، امکان ترک شغل کمتر است؛ اما زمانی که نقش­های شغلی باعث بروز تعارض در نقش­های خانوادگی شود، ممکن است افراد ترک شغل را مدنظر قرار دهند. به ویژه اگر امکان تغییر شغل را بالا ببینند. مؤلفه‌ هنجاری تعهد سازمانی تحت تأثیر تجارب فرد قبل از ورود به سازمان (تجارب خانوادگی، فرهنگی، اجتماعی) و پس از ورود به آن (اجتماعی شدن سازمان) قرار دارد. تعهد سازمانی منتج از تأثیرات خانوادگی، فرهنگی و سازمانی بر باورهای افراد ‌در مورد آنچه صحیح است، تعهد هنجاری نامیده می­ شود (آلن ومایر، ۲۰۰۴).

 

بسته به طرز تلقی فرد که خانواده را مهمتر از کار بداند یا بالعکس، تأثیر تعارض کار-خانواده به تعهدهنجاری متفاوت است. ‌در مورد افرادی که به لحاظ فرهنگی گرایش بیشتری نسبت به خانواده دارند، تعارضات خانواده-کار احتمالأ اثر بیشتری دارند. هنگامی که افراد معتقدند کار برتر است تعارضات کار-خانواده تأثیر بیشتری دارند (نماریوپام و مانت، ۲۰۰۴).

 

اطلاع رسان کد۶: ما قبل از آموزش بستر کار را آماده نکردیم و به طور ناگهانی کتاب درسی را تغییر دادیم. در واقع قبل از اجرای آن به درستی فرهنگ سازی نکرده ایم.

عدم آماده سازی حرفه ای معلمان برای تغییر

اطلاع رسان کد۳: به نظر من بزرگترین مشکل این بود که معلم هایی که برای پایه ششم استفاده کردند کارشناسی شده نبودند و از معلم‌هایی استفاده شده که سواد ریاضی کافی برای تدریس کتاب ریاضی پایه ششم که بسیار سنگین بود را نداشته اند.

 

اطلاع رسان کد۵: تغییرات کتاب درسی ریاضی هفتم در شرایطی اجرا می شود که معلم‌های ما را آماده نکردند، نه هیچ آموزشی به معلمان دادند و نه هیچ ابزاری در اختیار آن ها قرار داده‌اند. معلم های ما اصلا آماده نشده بودند تا چند وقت قبلش اصلا نمی‌دانستند که چه باید درس بدهند.

عدم تناسب محتوا با توانایی دانش آموزاناطلاع رسان کد۳: تغییرات کتاب درسی ریاضی پایه هفتم اصلاً خوب نبود، کتاب درسی که نوشته شد، کتابی بالاتر از سطح متوسط بود و جوابگوی دانش‌آموزان متوسط به پایین نبود.نداشتن پیش سازمان دهنده در کتاب درسیاطلاع رسان کد۴: کتاب درسی جدید بدون هیچ مقدمه ای درس را شروع می‌کند.مطالب و درس اصلاً توضیح داده نشده است.

تحلیل محتوای مصاحبه پیرامون نوع مواجهه معلمان نسبت به تغییرات کتاب درسی ریاضی پایه هفتم نشان داد که آنان دو طیف از رفتار را از خود نشان داده‌اند: پذیرش کامل و مقاومت و عدم پذیرش. در جدول( ۲-۴ )‌به این موضوع پرداخته خواهد شد:

 

جدول ۴-۳٫ تحلیل محتوای مصاحبه با معلمان پیرامون نوع مواجهه آنان نسبت به تغییرات کتاب درسی ریاضی پایه هفتم در سال تحصیلی ۹۳-۱۳۹۲

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مفاهیم ابعاد مصادیق پذیرش کامل تلاش در جهت افزایش دانش روانشناسی در کنار دانش تخصصی و مهارت عملی به منظور ارتقای کیفیت تدریس و توجه بیشتر به جنبه‌های عاطفی یادگیری اطلاع رسان کد۱:یک معلم باید بداند که داشتن تخصص و مهارت علمی کافی نیست و بایددانش روان شناسی داشته باشد تا از نظر عاطفی رابطه مناسبی با دانش آموزان برقرار کند. من همیشه سعی می کنم در کنار مطالعه تخصصی برای تدریس بهتر، در زمینه روان شناسی هم مطالعه داشته باشم. اختصاص زمان بیشتر و تلاش و کوشش مضاعف‌تر جهت سازگاری با تغییرات ایجاد شده اطلاع رسان کد۲:برای اینکه بتوانی خودت را با کتاب تطبیق دهی نیاز به تلاش و کوشش و گذاشتن وقت بیشتر در منزل خواهدداشت. تلاش در جهت استفاده از شیوه های نوین تدریس ، فعال کردن دانش آموزان در جریان تدریس واستفاده از ابزار برای درگیر کردن حس های مختلف دانش آموزان اطلاع رسان کد۵: من احساس می کنم ما معلم ها ، خیلی خوب برخورد کردیم و خوب کنار آمده ایم. در واقع ما با بهره گرفتن از ابزار و درگیر کردن حس های مختلف دانش آموزان واستفاده از روش های تدریس نوین سعی در جذاب کردن مطالب کتاب درسی برای دانش آموزان داشتیم. اختصاص زمان بیشتر و تلاش و کوشش مضاعف‌تر جهت سازگاری با تغییرات ایجاد شده اطلاع رسان کد۶: چون دانش آموزان ما از نظر سطح اطلاعات مانند گذشته نیستند و باسوادتر شده اند ‌بنابرین‏ برای اینکه بتوانم جوابگوی آن ها باشم نیاز به مطالعه و تلاش بیشتر را در خودم احساس می کنم. ترکیب مطالب کتاب درسی جدید با مطالب سرگرمی و کتابچه غنی‌سازی جهت جذاب ساختن و قابل فهم ساختن مطالب کتاب درسی ریاضی اطلاع رسان کد۲: من مطالب کتاب جدید را با غنی سازی ریاضی که قبلا داشتیم ترکیب می کردم و کتاب درسی را تدریس می کردم. شرکت در جلسات نقد و بررسی کتاب واستفاده از نظرات همکاران برای تدریس بهتر کتاب اطلاع رسان کد۷: من برای اینکه بتوانم مفاهیم را به بهترین شکل به دانش آموزان تفهیم کنم به طور مستمر در جلسات نقد و بررسی شرکت کرده و از نظرات همکاران با سابقه استفاده می کردم.

 

اطلاع رسان کد۸: من سعی می کردم با جستجو در سایت های مختلف ، شرکت در جلسات گروه آموزشی ‌و مشورت با همکاران و اساتید دانشگاه ، اشکالات را برطرف کرده و کتاب را به خوبی تدریس کنم.

مقاومت و عدم پذیرش کاهش انگیزه معلمان و تصمیم به انتقال به سوی مناطق کم جمعیت و روستاها اطلاع رسان کد۱: معلمان ما بی انگیزه شده اند و به دنبال این هستند که به مدارس مناطق کم جمعیت و روستاها بروند. مقاومت و عدم پذیرش کاهش انگیزه معلمان و تصمیم به انتقال به سوی مناطق کم جمعیت و روستاها اطلاع رسان کد۱: معلمان ما بی انگیزه شده اند و به دنبال این هستند که به مدارس مناطق کم جمعیت و روستاها بروند. مقاومت در برابر تغییرات انجام گرفته و تدریس به روش کتاب درسی قبلی اطلاع رسان کد۳: من اصلا به روش کتاب درسی جدید پیش نمی روم. مانند گذشته ابتدا درس می دهم، جزوه می دهم و در پایان از دانش آموزان می خواهم به حل ‌کار در کلاس ها بپردازند. ممنوع کردن استفاده از ماشین حساب و حذف بخش‌های مستلزم استفاده از ماشین حساب اطلاع رسان کد۴: کتاب درسی استفاده از ماشین حساب را تأکید می کرد ولی من آن را ممنوع کردم، چون به نظر من استفاده از آن بی مورد بود.

همان‌ طور که جدول( ۴-۴)نشان می‌دهد معلمان ریاضی پایه هفتم دو طیف از رفتار را از خود نشان می‌دهند که در قبال این رفتارهای خود ، توجیهاتی نیز دارند که در ادامه به تحلیل محتوای مصاحبه پیرامون توجیهات معلمان پیرامون رفتار خود در مواجهه با تغییرات کتاب های درسی ریاضی پایه هفتم پرداخته خواهد شد:

 

جدول ۴-۴٫ تحلیل محتوای مصاحبه پیرامون توجیهات معلمان پیرامون رفتار خود در مواجهه با تغییرات کتاب های درسی ریاضی پایه هفتم در سال تحصیلی ۹۳-۱۳۹۲

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مفاهیم ابعاد مصادیق پذیرش کامل رشد دانش آموزان و ضرورت تغییر اطلاع رسان کد۱:بچه ها از نظر سطح علمی و همچنین تحصیلات خانوادگی رشد کرده‌اند و با توجه به اینکه دانش آموزان ما به انواع تکنولوژی های روز مجهز هستند، کتابی که پانزده یا بیست سال پیش نوشته شده بود جوابگوی نیاز دانش آموزان امروز ما نبوده است.همچنین روش تدریس خشک و سنتی جوابگوی دانش آموز امروز ما نیست. نارضایتی از تکرار در تدریس اطلاع رسان کد۲: من از اینکه بیست سال یک سری مطالب تکراری را تدریس می کردم احساس پوچی می کردم و باتغییرات جدید پویا تر شده ام .زیرا

 

مباحی به کتاب درسی جدید مثل مبحث احتمال اضافه شد، که ما طی این بیست سال چنین مبحثی را در دوره راهنمایی نداشتیم و در سطح دبیرستان بود ‌بنابرین‏ برای اینکه بتوانم به خوبی از عهده تدریس مباحثی اینچنینی برآیم نیاز به مطالعه بیشتر را در خودم احساس می کنم.